Bugun...



2000 Yıllık Maya Medeniyeti Nasıl Yıkıldı?

Mayaların 1000 yıl önce, kireç taşından kurdukları görkemli şehirlerini terk etme nedenlerine dair teoriler giderek belirginlik kazanıyor.

facebook-paylas
Tarih: 30-04-2016 01:24

2000 Yıllık Maya Medeniyeti Nasıl Yıkıldı?

2000 Yıllık Maya Medeniyeti Nasıl Yıkıldı?, System.String[]

İspanyol işgalcileri 1517'de  Orta Amerika'ya giderken amaçları oradaki Maya medeniyetini yerle bir etmekti. Ama oraya vardıklarında Mayaları zaten o halde bulmuşlardı.

Antik dünyanın en ileri toplumlarından biri olan Mayaların kireç taşından yaptıkları dev binalar terk edilmiş, ormanın bir parçası haline gelmişlerdi.

Maya medeniyetinin nasıl sona erdiği sorusu tarihte en uzun süre esrarını koruyan olaylardan biri olmuştur.

Mayalar Avrupalılara karşı uzun süre direnmiş, ama İspanyollar yerleşmek üzere vardıklarında, bölgenin simgesi haline gelen piramitleri inşa eden siyasi ve ekonomik gücü yaratmış olan iki milyonluk bir toplum ortadan kalkmıştı.

İLERİ MEDENİYET

Mayalar ilk yerleşim alanlarını MÖ bin yıllarında kurmuş, MS 600'lü yıllarda ise medeniyetleri doruğa ulaşmıştı. Maya şehirleri  Meksika'nın Yucatan yarımadası, Belize ve Guatemala'da yoğunlaşmıştı.

Arkeologlar buralarda binlerce yerleşim yeri buldu. Bölgedeki yoğun tropik ormanın derinliklerinde de hala keşfedilmemiş yerler olduğu tahmin ediliyor.

200 yıl süren ciddi arkeolojik incelemenin ardından Mayaların sanat ve mimarlık alanında oldukça gelişkin olduğu biliniyor.

Piramit ve tapınaklarını gezegenlerin konumuna, matematik ve astronomi bilgilerine dayanarak inşa ettiler. Yazı yazmak içinse Maya hiyeroglifleri olarak da bilinen Mezoamerika alfabesini kullanıyorlardı.

Yüzyıllar boyunca devam eden refah ve hakimiyetin ardından 850'li yıllardan itibaren Mayalar görkemli şehirlerini terk etmeye başladı. 200 yıl içinde, ufak tefek kalıntıların dışında bu medeniyet çökmüştü artık.

ÇÖKÜŞ TEORİLERİ

Fakat arkeologlar hala bu çöküşün nedeni konusunda anlaşamıyor. Belki de  Roma İmparatorluğu'nda olduğu gibi burada da birden fazla neden olabilir. Ancak bazı uzmanlar bu çöküşün biçiminin büyük bir felakete işaret ettiğini belirtiyor.

Maya medeniyetinin yıkılması konusunda birçok teori ileri sürülüyor: İşgal, iç savaş, ticaret yollarının çökmesi vb. Ama  Orta Amerika'nın o dönemlerdeki iklimine dair ipuçları 1990'larda bir araya getirildiğinde, asıl sorunun bir dönem kendisini gösteren ciddi iklim değişikliğinde yattığı sonucuna varıldı.

Bu medeniyetin geliştiği 250-800 yılları arasında bölgenin bol yağış aldığı, mahsulün iyi olduğu, şehirlerin büyüdüğü biliniyor. İklime dair veriler ise mağara oluşumlarının incelenmesiyle elde ediliyor. Fakat bu göstergeler 820'lerden sonra bölgenin 95 yıl süren bir kuraklık dönemine girdiğine işaret ediyor.

Kuraklık saptamasının ardından araştırmacılar Mayaların çöküşü ile iklim arasında bağlantı kurdu. Gerçekten de iki dönem örtüşüyordu.

KUZEY - GÜNEY FARKI

Ama Maya kentlerindeki kuraklığa bağlı gerileme çoğu kent için doğru olsa da hepsi açısından geçerli değildi. Güneyde, bugünkü Guatemala ve Belize bölgelerinde çöküş yaşanırken Yucatan bölgesindeki kentler gelişiyordu.

Bugün dünyanın "Yedi Yeni Harikası"ndan biri olarak kabul edilen Chichen Itza bunlardan biriydi.

Araştırmacılar bu kuzey-güney farkı için çeşitli açıklamalar getirmiş, ama hiçbiri kabul görmemişti. Ancak yeni bir keşif bu sırrı çözmeye yardımcı oldu.

Mayalardan yazılı belgeler neredeyse hiç kalmamıştı. Zira, Katolik rahiplerin emri üzerine İspanyollar bunların hepsini yakmıştı. Ama kayalara kazınmış halde takvim kayıtları vardı. Kuzey kentlerinin 9. yüzyıldaki kuraklıktan sağlam çıktığını gösteren de bunlardı.

Fakat Aralık'ta yayımlanan bir araştırmada diğer verilerin yanı sıra radyo-karbon tarihleme yöntemine de başvuruldu. Buradan elde edilen bilgiler kuzey şehirlerinin ne zaman yıkıldığına dair daha net bilgi içeriyordu.

ÇİFTE GERİLEME

Daha önce inanılanın tersine kuzey de kuraklıktan etkilenmiş, hatta iki gerileme dönemi yaşamıştı.

Mayalar sanat ve mimaride oldukça ileriydi.

Chichen Itza 10. yüzyıl ortalarına kadar canlılığını korumuştu. Ama 1000 ve 1075 dönemi arasında, şehirdeki taş ve kereste işleme işlemlerinin yarıya düştüğünü gösteren veriler ikinci bir gerileme dönemine işaret ediyordu. 11. yüzyıldaki bu gerileme de aşırı kuraklığa bağlanmıştı. Ve bu kuraklık son 2000 yılın en kötüsüydü.

Kısacası Mayapan şehri gibi 13-15. yüzyıla kadar ayakta kalan istisnalar olsa da Maya medeniyet olarak son nefesini 11. yüzyılda vermişti.

Bütün büyük medeniyetler gibi Mayaların da ekonomik gücü esas olarak tarım ürünlerine bağlıydı. Kuraklık nedeniyle bu ürünler her yıl sınırlanınca Mayalar siyasi gücünü yitirdi ve sonunda toplum çözüldü.

Kuraklık nedeniyle azalan kaynakların paylaşımı sorunu, sosyal ve siyasal alanda istikrarsızlığa, şehirler arası çatışmalara ve savaşlara yol açmış olabilir.

ÇEVREYE MÜDAHALE

Başka bir teoriye göre ise Mayaların milyonlarca nüfusu beslemek için yüzlerce kilometrelik sulama kanalları açması, ormanlık alanları tarım amacıyla kesmesi şeklinde çevreye yaptığı müdahalelerin de iklim değişikliğinin etkilerini daha da ağırlaştırmış ve çöküşe katkıda bulunmuş olabilir.

Nüfusun büyük ölçüde artmış olması da aynı şekilde kuraklığın ve besin yetersizliğinin etkilerini artırıp, kuraklığa direnci zayıflatmış olabilir.

1050'lerden itibaren Mayalar iç kesimlere kurulmuş şehirlerini terk edip Karayip kıyılarına veya farklı su kaynaklarına ulaşmak için yollara düşmüştü.

Arkeologlar göl diplerinde buldukları insan kemiklerinin, yağmur duasına çıkmış Mayaların tanrılara sunduğu kurbanlar olduğuna inanıyor.

 




Kaynak: http://www.sondakika.com/

Bu haber 34305 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÜLTÜR-SANAT VE EĞİTİM Haberleri

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 7 5 1 1 16 9 16 +7
2 Galatasaray 7 5 1 1 9 5 16 +4
3 Başakşehir FK 6 4 0 2 9 0 14 +9
4 Beşiktaş 7 4 1 2 16 10 14 +6
5 Konyaspor 7 4 1 2 8 2 14 +6
6 Fenerbahçe 6 4 1 1 20 6 13 +14
7 Trabzonspor 7 4 2 1 11 10 13 +1
8 Kayserispor 7 4 3 0 9 5 12 +4
9 Gaziantep FK 7 3 2 2 13 10 11 +3
10 Kasımpaşa 7 3 4 0 7 15 9 -8
11 Alanyaspor 7 2 3 2 10 15 8 -5
12 Giresunspor 6 2 3 1 5 8 7 -3
13 Fatih Karagümrük 6 1 2 3 8 10 6 -2
14 Antalyaspor 7 2 5 0 8 14 6 -6
15 İstanbulspor 6 1 3 2 4 10 5 -6
16 MKE Ankaragücü 6 1 4 1 6 11 4 -5
17 Sivasspor 7 0 3 4 5 11 4 -6
18 Ümraniyespor 7 0 5 2 5 10 2 -5
19 Hatayspor 6 0 5 1 2 10 1 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 6 4 1 1 10 7 13 +3
2 Bodrumspor 6 3 1 2 13 8 11 +5
3 Keçiörengücü 6 3 1 2 12 10 11 +2
4 Boluspor 5 3 1 1 5 3 10 +2
5 Bandırmaspor 5 3 1 1 8 7 10 +1
6 Sakaryaspor 6 3 3 0 9 7 9 +2
7 Samsunspor 6 2 1 3 9 7 9 +2
8 Pendikspor 6 2 1 3 5 4 9 +1
9 Manisa FK 5 2 1 2 7 6 8 +1
10 Tuzlaspor 6 2 2 2 8 8 8 0
11 Göztepe 6 2 2 2 4 4 8 0
12 Adanaspor 6 1 1 4 8 7 7 +1
13 Çaykur Rizespor 5 1 1 3 6 4 6 +2
14 Gençlerbirliği 6 1 2 3 9 10 6 -1
15 Altay 6 1 3 2 4 7 5 -3
16 Altınordu 5 0 2 3 5 8 3 -3
17 Erzurumspor FK 5 0 2 3 6 10 3 -4
18 Yeni Malatyaspor 6 0 3 3 6 13 3 -7
19 Denizlispor 6 0 4 2 5 9 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 İskenderunspor A.Ş. 5 5 0 0 8 2 15 +6
2 Karacabey Belediye Spor 5 3 0 2 8 2 11 +6
3 Serik Belediyespor 5 2 0 3 7 3 9 +4
4 Kocaelispor 5 2 0 3 7 5 9 +2
5 1928 Bucaspor 5 2 0 3 4 2 9 +2
6 Etimesgut Belediyespor 5 2 1 2 8 4 8 +4
7 Van Spor FK 5 2 1 2 6 4 8 +2
8 1461 Trabzon FK 5 2 1 2 4 3 8 +1
9 Zonguldak Kömürspor 5 2 2 1 8 6 7 +2
10 Sarıyer 5 1 1 3 7 7 6 0
11 Kırklarelispor 5 1 1 3 4 4 6 0
12 Ankara Demirspor 5 1 1 3 3 3 6 0
13 Fethiyespor 5 2 3 0 8 9 6 -1
14 Kastamonuspor 5 1 2 2 4 5 5 -1
15 Balıkesirspor 5 1 3 1 5 8 4 -3
16 Diyarbekir Spor 5 1 3 1 7 11 4 -4
17 Uşak Spor 5 0 2 3 3 7 3 -4
18 Kırşehir FSK 5 0 2 3 2 6 3 -4
19 Adıyaman FK 5 0 3 2 1 6 2 -5
20 Pazarspor 5 0 4 1 3 10 1 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 52 Orduspor FK 3 3 0 0 4 1 9 +3
2 Belediye Kütahyaspor 3 2 0 1 8 2 7 +6
3 Belediye Derincespor 3 2 0 1 5 3 7 +2
4 Elazığspor 3 2 0 1 2 0 7 +2
5 Karşıyaka 3 2 1 0 5 2 6 +3
6 Yeni Mersin İY 3 2 1 0 3 2 6 +1
7 1922 Konyaspor 3 1 1 1 4 3 4 +1
8 Nevşehir Belediyespor 3 1 1 1 2 2 4 0
9 Şile Yıldızspor 3 0 0 3 3 3 3 0
10 Çatalcaspor 3 1 2 0 2 2 3 0
11 Karaköprü Belediyespor 3 0 0 3 1 1 3 0
12 Edirnespor 3 1 2 0 2 4 3 -2
13 Ağrı 1970 Spor 3 1 2 0 1 4 3 -3
14 Yomraspor 3 0 1 2 2 3 2 -1
15 Hacettepe 1945 3 0 1 2 1 2 2 -1
16 1954 Kelkit Bld.Spor 3 0 1 2 1 3 2 -2
17 Eskişehirspor 3 0 2 1 3 7 1 -4
18 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 3 0 3 0 1 6 0 -5
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/10/2022 Kasımpaşa vs Gaziantep FK
 01/10/2022 Kayserispor vs Trabzonspor
 01/10/2022 MKE Ankaragücü vs Başakşehir FK
 01/10/2022 Adana Demirspor vs Galatasaray
 02/10/2022 Alanyaspor vs Giresunspor
 02/10/2022 Sivasspor vs Hatayspor
 02/10/2022 Konyaspor vs Ümraniyespor
 02/10/2022 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 03/10/2022 Fatih Karagümrük vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/10/2022 Pendikspor vs Göztepe
 01/10/2022 Sakaryaspor vs Yeni Malatyaspor
 01/10/2022 Altay vs Eyüpspor
 01/10/2022 Çaykur Rizespor vs Bodrumspor
 02/10/2022 Bandırmaspor vs Samsunspor
 02/10/2022 Manisa FK vs Adanaspor
 02/10/2022 Boluspor vs Tuzlaspor
 02/10/2022 Altınordu vs Keçiörengücü
 03/10/2022 Erzurumspor FK vs Denizlispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/09/2022 Uşak Spor vs Kocaelispor
 24/09/2022 Balıkesirspor vs Ankara Demirspor
 25/09/2022 Adıyaman FK vs Diyarbekir Spor
 25/09/2022 Pazarspor vs Kastamonuspor
 25/09/2022 1461 Trabzon FK vs Karacabey Belediye Spor
 25/09/2022 Zonguldak Kömürspor vs İskenderunspor A.Ş.
 25/09/2022 Kırklarelispor vs Van Spor FK
 25/09/2022 Sarıyer vs Serik Belediyespor
 25/09/2022 Fethiyespor vs Etimesgut Belediyespor
 25/09/2022 1928 Bucaspor vs Kırşehir Futbol Spor Kulübü
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/09/2022 Ağrı 1970 Spor vs Elazığspor
 24/09/2022 Karaköprü Belediyespor vs Edirnespor
 24/09/2022 Yomraspor vs Belediye Derincespor
 24/09/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs 1922 Konyaspor
 24/09/2022 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü vs Nevşehir Belediyespor
 24/09/2022 Çatalcaspor vs Belediye Kütahyaspor
 24/09/2022 Eskişehirspor vs Hacettepe 1945
 24/09/2022 Karşıyaka vs Şile Yıldızspor
 24/09/2022 52 Orduspor FK vs Yeni Mersin İdman Yurdu
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI