21’inci yüzyılın en fazla hayal kırıklığı yaratan beş fikri
21’inci yüzyılın başında büyük umutlar vadeden bazı fikirler, zamanla beklentileri karşılayamayan hatta ters etki yaratan örneklere dönüştü. New Scientist, yanlış kullanım, ticari çıkarlar ve yapısal sorunlar nedeniyle hayal kırıklığı yaratan beş temel fikri mercek altına aldı.
Sosyal medya
Başlangıçta ifade özgürlüğü, yurttaş gazeteciliği ve dijital topluluk vaadiyle ortaya çıkan sosyal medya, zamanla kâr odaklı algoritmaların etkisiyle kutuplaşmayı, dezenformasyonu ve mahremiyet ihlallerini besleyen bir yapıya dönüştü. Eğlenceli ve katılımcı bir alan olarak başlayan platformlar, bugün büyük ölçüde dijital bir gerilim sahası olarak görülüyor.
Bitcoin
Merkeziyetsiz ve özgür bir finans sistemi iddiasıyla doğan Bitcoin, giderek yüksek enerji tüketen ve endüstriyel ölçekte yürütülen bir madencilik faaliyetine dönüştü. Araştırmalara göre Bitcoin üretimi, birçok ülkenin toplam elektrik tüketimini aşan bir enerji yükü yaratıyor.
Altruizm (diğerkamlık)
Küçük bireysel bağışlarla büyük toplumsal fayda üretme fikri, zamanla ticari markaların pazarlama aracına dönüştü. Altruizm, kimi zaman gerçek ihtiyaçlardan koparak öncelik karmaşasına ve “vicdan rahatlatma” pratiğine evrildi.
Alternatif yakıtlar
Fosil yakıtlara çözüm olarak sunulan alternatif yakıtlar, her zaman çevre dostu sonuçlar doğurmadı. Biyoyakıt üretimi, ormansızlaşma ve gıda fiyatları gibi yeni sorunları tetiklerken; bazı alternatifler, fosil yakıt bağımlılığını yalnızca biçim değiştirerek sürdürdü.
Karbon emisyonlarını dengeleme
Emisyonları azaltmak yerine bedel ödeyerek telafi etmeye dayanan karbon dengeleme sistemi, özellikle yüksek gelirli gruplar için bir “kirletme lisansı”na dönüştü. Uygulamanın, gerçek ve kalıcı çevresel fayda üretmekte yetersiz kaldığı eleştirileri öne çıkıyor.
