Enerjide 2023 böyle geçti

ANKARA (AA) - Enerji sektöründe yılın ilk yarısında petrol üretim kesintilerine, AB'nin Rusya'ya uyguladığı enerji yaptırımlarına tanıklık edilirken, Türkiye'de yerli doğal gaz üretimine başlandı, Rusya'dan Türkiye'ye ilk nükleer yakıtın gönderilmesiyle Akkuyu NGS 'nükleer tesis' statüsüne kavuştu.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu, 1 Şubat'ta, '2023'ün sonuna kadar üretimi günlük 2 milyon varil azaltma kararını' sürdüreceğini duyurdu. Buna ek olarak Suudi Arabistan da nisanda, günlük petrol üretimini mayıs ayından itibaren 500 bin varil azaltma kararı aldı.

Böylece, martta 72 dolar seviyelerine kadar inen Brent petrolün varil fiyatı, nisanda 85 dolar seviyesine kadar yükseldi.

Öte yandan, şubatta AB ülkeleri, Rusya'dan deniz yoluyla taşınan dizel ve sıvı yakıt (fuel-oil) gibi çeşitli rafineri petrol ürünlerine yönelik ithalat yasağı ve tavan fiyat uygulamasını başlattı. AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları nedeniyle küresel petrol ve gaz piyasalarında fiyat dalgalanmaları yaşandı.

Türkiye'de doğal gaz alanında 710 milyar metreküplük tarihi keşfin ardından Karadeniz'de Sakarya Gaz Sahası'ndan çıkarılan yerli gaz, ulusal şebekeye bağlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Zonguldak Filyos'ta Karadeniz Doğal Gazı Devreye Alma Töreni'nde yaptığı konuşmada, 'Vatandaşlarımızın evlerindeki mutfaklarında ve sıcak su tüketiminde kullandıkları doğal gazı bir yıl süreyle ücretsiz veriyoruz. Aylık ortalama 25 metreküpe denk gelen mutfak ve sıcak su tüketimi için gereken doğal gazın bedeli bir yıl boyunca faturalardan düşürülecektir.' açıklamasında bulundu.

Rusya'dan Türkiye'ye ilk nükleer yakıtın gönderilmesiyle Akkuyu NGS 'nükleer tesis' statüsüne kavuştu. Böylece Türkiye'nin yarım asrı aşan nükleer santral serüveninde önemli bir aşama daha geçilmiş oldu.

Türkiye'nin doğal gazda merkez ülke olma vizyonu doğrultusunda, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Macaristan devlet şirketi MVM CEEnergy ile 20 Ağustos'ta doğal gaz ihracatı anlaşması imzaladı. Söz konusu anlaşma, Türkiye'nin sınır komşusu olmayan bir Avrupa ülkesine boru hatlarıyla doğal gaz ihracatı konusunda bir ilk olma özelliğini taşıyor. Macaristan'ın ardından 27 Eylül'de Romanya, 28 Eylül'de Moldova ile doğal gaz ihracatı anlaşmasına imza atıldı, 21 Kasım'da ise Cezayir ile mevcut LNG ithalatı anlaşması 3 yıl daha uzatıldı.

Türkiye, doğal gaz ihracat ve LNG ithalat anlaşmaları ile enerjide yoğun temaslarına devam ederken, yerli doğal gaz ve petrol üretim çalışmaları da hız kesmedi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Genel Müdürü Melih Han Bilgin, 27 Eylül itibarıyla Sakarya Gaz Sahası'nda günlük yaklaşık 4 milyon metreküp gaz üretildiğini bildirdi. Bilgin, 11 Aralık'ta ise Gabar'da günlük petrol üretiminin 30 bin varile ulaştığını kaydetti.

Bu yıl ilk taze nükleer yakıtın sahaya teslimi ile 'nükleer tesis' statüsünü kazanan Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde (NGS) tam ölçekli simülasyon merkezi devreye alındı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Akkuyu NGS'de ilk reaktörü 29 Ekim 2024'te devreye almayı hedeflediklerini bildirdi. Akkuyu Nükleer AŞ de 12 Aralık'ta Nükleer Düzenleme Kurumundan santralin ilk reaktörünün işletmeye alınması için gerekli izni aldığını duyurdu.

Öte yandan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun 30 Kasım'daki toplantısında, dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Brezilya'nın gelecek yıl itibarıyla OPEC+ grubuna katılacağı duyuruldu. Toplantıda ayrıca, bazı üye ülkeler gelecek yılın ilk çeyreğinde günlük 2,2 milyon varillik gönüllü ek üretim kesintisine gideceğini açıkladı. 2007'den bu yana OPEC üyesi olan Afrika'nın ikinci büyük petrol üreticisi Angola ise 21 Aralık'ta üretim kotası konusundaki anlaşmazlık sonrası gruptan ayrılma kararı aldı.

Muhabir: Fuat Kabakcı, Firdevs Yüksel