'Kaynak yok' yalanı yine sahnede: Belediye borçları tartışmasında fatura emekçiye kesilecek

'Kaynak yok' yalanı yine sahnede: Belediye borçları tartışmasında fatura emekçiye kesilecek

AKP yapmadığı zamma CHP'li belediyeleri, belediyeler aylar önce başladığı kesintilere yine CHP'li seleflerini gerekçe gösterdi. "Kaynak yok" savunmasının faturası emekçilere kesildi.

HABER MERKEZİ

26.07.2024

Açlık sınırının altındaki emekliler, ücretini alamayan ya da işinden olan belediye işçileri ve kreşten yaşlı bakımına birçok kamusal hizmete ulaşamayan yurttaşlar. "Kaynak yok" yalanının arkasına sığınan iktidar, bir kez daha emekçileri karşı karşıya getirmeyi hedefliyor. 

AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz gün CHP yönetimindeki belediyelerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) olan prim borçlarının ödenmesi gerektiğini söyledi ve bu borçların "kaynağından kesileceğini" vurguladı.

Erdoğan, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’e seslenerek, “Emeklilere faydanız dokunsun istiyorsanız talimat verin, belediyeleriniz SGK’ye olan birikmiş borçlarını ödesin. Şu anda belediyelerin borçlarıyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığımız tahsiline kaynağında başlayacaktır. Öyle 25 kuruşa simit yok” diye konuştu.

Özgür Özel ise Erdoğan'a “Öyle belediyeleri zora sokarak, halkın hizmetini aksatarak CHP’yi yıpratacağını düşünüyorsan aldanıyorsun” sözleriyle yanıt verdi.

Erdoğan’ın sözleri sonrası Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı harekete geçti. Bakan Vedat Işıkhan belediyelerin bu kapsamda 96 milyar lira borcu olduğunu açıklayarak “SGK aracılığıyla tüm borçlu belediyelere, herhangi bir parti farkı gözetmeksizin borç bildirimlerini gönderdik” dedi.

SGK borçları 'kaynaktan' nasıl kesilecek?

Mevcut uygulamada belediyelerin borçlarına karşılık İller Bankası’ndan aktarılan kaynaktan en fazla yüzde 40 oranında kesinti yapılıyor. Kesinti oranını değiştirme ve borçlu kuruluşları ödeme kapasitesine göre gruplandırma yetkisi Cumhurbaşkanı'nda.

Yapılacak değişiklikle gelir vergisi ve katma değer vergisi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergiler ile sosyal güvenlik primlerinin, idarelere ödenecek paydan kesilmesi yoluyla tahsil edilmesinin önü açılacak.

Kesintinin yapılabilmesi için ilgili kanunun düzenlenmesi gerekiyor. AKP'nin önünde iki seçenek bulunuyor.

Düzenleme, görüşmeleri süren torba teklife bir önerge ile eklenebilir veya Meclis'in çalışmalarına yeniden başlayacağı dönemde çıkarılacak vergi paketlerinde yer alabilir.

Bakan başka, Hazine başka konuşuyor

Borç tartışmasında tarafların açıkladığı veriler birbiriyle uyuşmuyor. Işıkhan belediyelerin prim borcunun 96 milyar lira olduğunu söylerken, Özel aynı tutarın 14,6 milyar lira olduğunu savunuyor. Ancak Gelir İdaresi Başkanlığı’nın hazırladığı taslak çalışmada belediyelerin SGK'ye borcu 55,5 milyar lira olarak görünüyor.

Işıkhan'a göre en fazla prim borcu bulunan 5 belediye CHP'li: Ankara, İzmir, İstanbul, Adana ve Şişli. 

Prim yerine toplam borç tutarını öne çıkaran Özel'e göreyse en borçlular AKP'den CHP'ye geçen belediyeler: Bursa, Sakarya, Ordu, Balıkesir ve Denizli.

'Yok' denilen kaynak patronların kasasında 

Tutar ve hesaplama yöntemi ne olursa olsun iki tarafın maliye politikası "kaynak yok" savunusuna dayanıyor.

En düşük emekli aylığının asgari ücrete eşitlenmesi önerisine "yaparsak batarız" diyerek kapıyı kapatan Erdoğan, bu yöndeki bir zammın Hazine'ye yükünün 1,4 trilyon lira olacağını savunmuştu.

Erdoğan'ın "yok" dediği 1,4 trilyon liralık kaynak, patronlardan alınacakken vazgeçilen vergilerle yaratılabilir hatta üstüne kalan 400 milyar lira da vergi havuzuna aktarılabilir. Bu yıl patronlara sağlanan vergi istisna ve muafiyetlerinin toplamı yaklaşık 1,8 trilyon lira.

Öte yandan bu ay en düşük emekli aylığına yapılan 2 bin 500 liralık zammın, bütçeye 6 aylık etkisi 33 milyar lira. AKP, belediyelere aktardığı kaynaktan prim borçları kadar kesintiye giderek emekliye ayırdığı kaynağı fazlasıyla telafi etmiş olacak. 

Kesinti ve işten çıkarmalar 4 ay önce başladı

Erdoğan'ın "kaynaktan kesme" çıkışı henüz hayata geçmeden uzun süredir CHP yönetiminde olan belediyelerde ücret kesintileri ve işten çıkarmalar başladı.

Bunun nedeni dün CHP Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut'a soruldu. CHP’li olup yeniden aday yapılmayan başkanların seçimden önce ihtiyacın üzerinde personel aldığını söyleyen Bulut, önemli olan "mali disiplin" dedi.

"Planlanan işçi giderinin çok üzerine çıkılıyor. Burada tercih, belediye kaynaklarını tümüyle işçilere harcayacak, ya da bir kısmını işçilere bir kısmını hizmetlere harcayacak. Türkiye’deki işsizliğin tümünü Cumhuriyet Halk Partili belediyelerin kapatması mümkün değil. Mesele mali disiplinin bozulması, o işçilerin maaşlarının ödenip ödenemeyeceği."

Seçimden sonra CHP'li belediyelerde ne oldu?

-Şişli Belediyesi işçileri yerel seçimlerden bu yana ücretlerini tam olarak alamadı. Oysa seçimden önce imzalanan toplu iş sözleşmesinde ücretlerin yüzde 94 artırılacağı söylenerek Şişli'de çalışmanın bir "ayrıcalık" olduğunu savunulmuştu.

-Çiğli Belediyesi 147 işçiyi "ihtiyaç fazlası" diyerek işten çıkardı. İşten çıkarmaların yaşandığı bölümlerde hizmetler aksadı ya da durma noktasına geldi.

-Kadıköy Belediyesi işçilerinin TİS kapsamında henüz zamlanmayan ücretleri geç yatıyor.

-Nilüfer Belediyesi, çalışanlarına maaşlarını eksik yatırdı.

-Karşıyaka Belediyesi çalışanlarının maaşları seçimden sonra geç ve eksik yattı. Geçmiş dönem ücret alacakları da ödenmedi.

-Daha önce düşük ücretler ve grevlerle gündeme gelen Kartal Belediyesi’nde işçilere, seçim sonrasında maaşlarının sadece yarısı yatırıldı.

Fatura yine emekçilere

Holdinglerin vergi borçlarına, yatırım teşviklerine bulunan kaynak, söz konusu emekçiler olduğunda bir türlü bulunamıyor. Son yıllarda kârlarını rekor düzeylere taşıyan şirketler kazançlarına kıyasla neredeyse vergi ödemiyor. Buna karşın yer tahsisinden faiz desteğine patronlara sağlanan teşviklerin yükü emekçilerin sırtında.

Konu tasarrufa geldiğide ise fatura kamu hizmetlerine çıkarılıyor. Önümüzdeki 3 yıl boyunca kamuya sadece emekli olanların sayısı kadar yeni personel alınacak. Destek personeli sayısı azaltılacak. Yeni hizmet binası yapılmayacak. Enerji tasarrufu sokak aydınlatmalarından yapılacak.

AKP'nin CHP'li belediyeleri hedef alan "borç" çıkışı da yine kamu hizmetlerini vuracak. Birçok belediyede baş gösteren ücret kesintisi ve işten çıkarmalar CHP'li belediyelerde artarak devam edecek.