[22:21, 21.05.2023] Ömer Tarık Yılmaz: OSMANLI’NIN İLK RASATHANESİ VE TAKIYYÜDDİN ER-RÂSID
Takıyyüddin er-Râsıd, 1521’de Şam’da doğmuştur. Mısır ve Şam’da tefsir, hadîs ve fıkıh ilimlerini tahsil etmiştir. Bir müddet Ümeyye Camii’nde Buharî-i Şerîf okuttuktan sonra Mısır’da müderrisliğe tayin olunmuştur.
Kazasker Abdülkerim Efendi, Mısır kâdısı iken orada müderrislik yapan Takıyyüddin er-Râsıd’ı matematik ve astronomiye teşvik ederdi. Ona, Ali Kuşcu, Gıyasüddin Cemşîd gibi astronomi âlimlerinin kitaplarını verir, rasat aletleri hazırlatırdı. Astronomi sahasında ihtisas sahibi olan Takıyyüddin Efendi, İkinci Selim Han’ın saltanatı sırasında, 1570 senesinde, İstanbul’a gelir ve Başmuvakkit Mustafa bin Ali el-Muvakkit’in vefatı üzerine 1571’de başmuvakkit tayin edilir.
Takıyyüddin Efendi; başmuvakkit olduktan sonra bir taraftan zamanının söz sahibi âlimleri ile görüşerek astronomi ilminin ehemmiyetini onlara anlatmış ve bir rasathane kurulmasını teklif etmiştir. 1575 yılında da Sultan Üçüncü Murad Han’ın verdiği beratla rasathane, Tophane sırtlarında kurulmuştur.
Bu beratta kısaca şu ifadeler yer almaktadır:
Kur’ân-ı Kerîm, Sünnet-i Nebeviyye ve İcmâ-ı Ümmetle Müslümanlara emrolunan -namaz, oruç, hac, gibi- farzların edâsı için vakit ve saatlerin bilinmesi pek mühimdir. Hayli zamandır eski (zîc) cetvellerle iktifa olunarak aslında güç bir iş olan rasat yoluna gidilmemişti. Ecdadımdan hiçbirisine nasip olmayan bu mühim işe, saltanatım zamanında muvaffak olundu. Bu rasathanede Güneş’in ve Ay’ın doğuş batışları tespit edilerek insanların faydalanmasının sağlanması için hey’et ve nücûm âlimlerinin en önde geleni, hikmet ve takvim erbabının baş tacı, Güneş ve Ay’ın menzilelerinin bilgisine vâkıf, rasat ilminin en başta gelen mümessili Takıyyüddin Efendi’nin, rasat hizmetine tahsis olunduğu beyan olunur.
21 Mayıs 2023
Fazilet Takvimi
[22:21, 21.05.2023] Ömer Tarık Yılmaz: قَالَ اللهُ تَعَالَى: اِنَّ اللهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مَا بِاَنْفُسِهِمْ وَاِذَٓا اَرَادَ اللهُ بِقَوْمٍ سُٓوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ. (سورة الرعد، 11)
Allâhü Teâlâ şöyle buyurdu -meâlen-: “…Şüphe yok ki bir kavim, kendi nefislerindeki (güzel hâl ve ahlâkı) değiştirmedikçe, Allâhü Teâlâ da, onlara verdiği nimeti değiştirmez. Ve Allâhü Teâlâ bir kavme bir fenalık murat edince de artık onu geri bırakacak yoktur. Ve onlar için Allah’tan başka bir yardımcı da yoktur.” (Ra‘d Sûresi, âyet 11)
20 Mayıs 2023
Fazilet Takvimi
