[22:24, 29.05.2023] Ömer Tarık Yılmaz: FÂTİH SULTAN MEHMED HAN’IN İLME VERDİĞİ EHEMMİYET
Kahramanlıkla fazileti, ilimle tekniği birleştirip cihângirliğini atalarından, hükümdârlık terbiyesi ve kumandanlık vasıflarını da babası Sultan İkinci Murad’dan öğrenen Fâtih Sultan Mehmed Han’ın, ilim sahasında da tartışılamayacak kadar büyük bir yeri vardır. Onun ilme olan arzusu ve âlimlere karşı hürmeti çok büyüktü.
İlim ve irfan ordusunun da serdarı olan Fâtih Sultan Mehmed Han, bilhâssa Manisa’da geçirdiği ikinci şehzâdelik devresinde, devrin en liyakatli âlimlerinden ders almış, matematik, coğrafya okumuş, Arapça ve Farsça, Latince, Yunanca, Sırpça öğrenmiş, tarih ve askerlik bilgilerini mükemmel hâle getirmiş, diğer taraftan tarihte yaşamış büyük insanların devlet idaresindeki husûsiyetlerini incelemiştir.
Fâtih Sultan Mehmed Han, şahsında tekâmül ettirdiği ilim anlayışını memleketinin her köşesine yaymaktan geri kalmamıştı. Zeyrek ve Ayasofya medreseleri başta olmak üzere fetihten sonra 8 medrese açtı. 1462’de inşasına başlanan ve 1470’te tamamlanan Fâtih Câmii etrafında meşhur Semâniye Medreselerini (Sahn-ı Semân/Medâris-i Semâniye) yaptırdı. Bu sekiz medresenin yanında, 8 tane tetimme medresesi, tabhâne, imâret, aşhâne, müsafirhane, hamam, kütüphane, ilk mektep, muvakkithâne, hastane ve kervansaray yaptırdı.
Devlet adamı yetiştirmede ehemmiyeti büyük olan Enderûn Mektebi’ni de teşkilâtlandırarak, devlet işlerinde ehil insanların yetişmesini sağladı. Fâtih Sultan Mehmed Han, geceleri medreseleri dolaşır, talebeleri ilme teşvik ederdi.
Osmanlılar zamanında teşkilâtlı olarak ilk mahalle mektebi, Fâtih Sultan Mehmed Han tarafından Fâtih Câmii yanında yaptırılmıştır. Bu mahalle mekteplerinden sonra memleketin muhtelif yerlerinde mahalle mektepleri açılmıştır. Mahalle mektepleri, beş-altı yaşlarındaki kız ve erkek çocuklarına okuma-yazma ve dînî bilgileri öğreten bir müessese olarak Osmanlı’nın sonuna kadar devam etmiştir. (Osmanlı Tarihi, Çamlıca Basım Yayın)
29 Mayıs 2023
Fazilet Takvimi
[22:24, 29.05.2023] Ömer Tarık Yılmaz: Allah size yardım ederse, sizi yenecek yoktur. Eğer sizi yardımsız bırakırsa, ondan sonra size kim yardım edebilir? Mü’minler, ancak Allah’a tevekkül etsinler.
[Ali İmran Sûresi.160]
