Aksaray'da restore edilen 114 yıllık Hereke halısı, Lahey Barış Sarayı'na teslim edildi

LAHEY (AA) - Hollanda'daki Lahey Barış Sarayı'na Osmanlı döneminde hediye edilen Hereke halısının, Aksaray'da yaklaşık 1 yıl süren restorasyonu tamamlandı.

Halının saraydaki Japon Salonu'na yerleştirildiği törene, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Selçuk Ünal, Hollanda Eğitim, Kültür ve Bilim Bakan Yardımcısı Barbera Wolfensberger, Hollanda Dışişleri Bakan Yardımcısı Heleen Bakker, Carnegie Vakfı Başkanı Piet Hein Donner, Daimi Tahkim Mahkemesi Genel Sekreteri Marcin Czepelak, Sultanhanı Belediye Başkanı Fahri Solak ve diplomatlar katıldı.

Bakan Ersoy, burada yaptığı konuşmada, Abdülhamit Han'ın 1911'de Hollanda'daki Barış Sarayı'na hediye gönderdiği Hereke halısının kullanıma bağlı zamanla eskidiğini belirtti.

Halının Aksaray'da restorasyonu tamamlanarak bugün Hollanda'ya yeniden kullanıma hazır şekilde teslim edildiğini bildiren Ersoy, "Bu halı yurt dışındaki en büyük Hereke halısı. Yaklaşık 13,5 milyondan fazla nakış işlenmiş bir halıdan bahsediyoruz. Biraz da zahmetli restorasyon süreci geçirdi. Orijinale uygun hale getirildi. Bu çalışma, iki ülkenin kültürel yaklaşımı açısından çok çok önemli." ifadelerini kullandı.

Ersoy, 2024 yılının aynı zamanda Hollanda ile diplomatik ilişkilerin başlamasının 100. yılı olduğunu anımsatarak, bu çalışmanın çok anlamlı bir yılda yapıldığına işaret etti.

Halının restorasyon sürecinin bir yıl sürdüğünü, çok daha uzun sürmesi beklenen sürecin kısa sürede tamamlandığını aktaran Ersoy, halıyı törenle teslim etmenin mutluluğunu yaşadıklarını ifade etti.

Abdülhamit Han'ın döneminde akıllı kültürel faaliyet gösterildiğine değinen Ersoy, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu, yurt dışına tek gönderilen halı değil, 10 tane halı gönderilmiş. Bugün Beyaz Saray'da da çok daha büyük halımız var. Birçok noktada dünyadaki önemli o binalara bu tarz halılardan 10 tanesi gönderilmiş. Tabii halımız, Lahey Adalet Divanı gibi adaletin dağıtıldığı en önemli binalardan birinde. Halının bulunduğu yer çok çok anlamlı ve bizim bu çalışmayı Hollanda ile diplomatik ilişkilerimizin 100. yılına denk getirmemiz başka bir anlam taşıyor. Bu tarz kültürel girişimlerin sonrasındaki yansımaları çok daha olumlu oluyor. Yaygınlaştırarak devam etmemiz gerekiyor."

Bakan Ersoy, konuşmaları sonrasında Lahey Barış Sarayı'nı gezerek bilgi aldı.

13 milyon 704 bin Türk Gördes düğümlü halı

Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1911'de hediye edilen Hereke halısının Türkiye dışındaki en büyük el dokuma halılarından biri olduğu biliniyor.

Yaklaşık 13 milyon 704 bin 480 Türk "Gördes" düğümünden oluşan ve 700 kilogram ağırlığındaki halı, restorasyonun ardından Daimi Tahkim Mahkemesi'nin birçok konferans ve duruşmasına ev sahipliği yapan Japon Salonu'nun zeminini süsledi.

Carnegie Vakfı ile Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında Ocak 2023'te imzalanan protokol kapsamında, halı Mart 2023'te Hollanda'nın kuzeyindeki Cruquius'ta bulunan Icat şirketinde kapsamlı temizlikten geçirildi, ardından Aksaray'ın Sultanhanı ilçesine getirildi.

Londra'daki Buckingham Sarayı'nın halılarını da restore eden deneyimli ustalar tarafından Hereke halısının onarım çalışmaları 8 aşamada yapıldı.

Halı, dijital ortamda yarımşar metrekarelik 280 eşit parçaya bölündü. Son teknoloji kullanılarak yapılan incelemeler neticesinde 15 farklı hasar türü tespit edilen halıda, ciddi bozulmanın mobilya kullanımından kaynaklandığı belirlendi.

100 yılı aşkın süre önce dokunan halıda kullanılan iplikleri ve renkleri belirlemek için uzman ekip, Ankara'daki Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu laboratuvarlarından destek aldı.

Halı yüzeyinin farklı bölgelerinden alınan mikro örneklerin analiz sonuçlarına göre, orijinal iplik türlerine uygun onarım iplikleri temin edildi ve renkleri yerinde kolorimetre ölçümleriyle belirlendi ve iplikleri geleneksel yöntemlerle bitkisel ve kök boyalarla boyandı.

Halının 24 kişilik ekip tarafından tırdan indirilerek salona serilmesi anları, Barış Sarayı çalışanlarınca yoğun ilgiyle takip edilerek çok sayıda fotoğraf ve video kaydı alındı.

Barış Sarayı çok sayıda kurumun merkezi olarak kullanılıyor

1913'te açılan ve "Hukuk Yoluyla Barış" idealine hizmet eden Barış Sarayı, Daimi Tahkim Mahkemesi, Birleşmiş Milletler Uluslararası Adalet Divanı, Lahey Uluslararası Hukuk Akademisi ve Barış Sarayı Kütüphanesi'ne ev sahipliği yapıyor.

1907'de temel atma töreninde 40'tan fazla ülke, sarayın inşasına tablo, vazo gibi sanat eserleriyle ahşap ve mermer gibi yapı malzemeleri bağışlayarak katkıda bulundu.

Muhabir: Yasemin Kalyoncuoğlu,Selman Aksünger