Anadolu'nun güçlü sesi: Yaşar Kemal

İSTANBUL (AA) - Nigar Hanım ile çiftçi Sadık Efendi'nin oğlu olan usta yazar, 6 Ekim 1923'te Osmaniye'de dünyaya geldi.

Gerçek adı Kemal Sadık Gökçeli olan usta yazar, 3 yaşında bir kaza sonucunda sol gözünü kaybetti.

Kemal, henüz 4 yaşındayken babasının evlat edindiği Yusuf adlı çocuk tarafından öldürülmesine tanık oldu. Bu olayın etkisiyle 12 yaşına kadar kekemelik yaşayan yazar, 8 yaşındayken yazmaya ilgi duymaya başladı.

İlkokula gitmeden önce "Aşık Kemal" mahlasıyla şiir denemelerinde bulunan Kemal'in ilk şiiri "Seyhan", 1939'da Adana Halkevi Dergisi'nde yayımlandı.

Yaşar Kemal, 1941'de ortaokula başladı ancak sağlık sorunlarının da etkisiyle son sınıfta öğrencilik hakkını kaybetti. Irgat katipliği, memurluk, ırgatlık, inşaat denetçiliği, öğretmen vekilliği ve arzuhalcilik gibi farklı işlerde çalışan Kemal, yaşadıklarını da eserlerine yansıttı.

Şiirleri 1940'lı yıllarda "Çığ", "Ülke", "Millet", "Kovan" ve "Beşpınar" dergilerinde okurla buluşan yazarın "Ağıtlar" adlı ilk kitabı, 1943'te Adana Halkevi tarafından yayımlandı.

Kemal, 1946'da askerliğini yaptığı Kayseri'de ilk uzun hikaye kitabı "Pis Hikaye"yi kaleme aldı.

Komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla 1950'de tutuklanan yazar, bir süre cezaevinde yattı.

Usta yazar, 1951'de İstanbul'a taşındı ve Cumhuriyet gazetesinde fıkra ve röportaj yazıları kaleme almaya başladı.

Yazılarında Anadolu insanının ekonomik ve toplumsal sorunlarını anlatmaya çalışan Yaşar Kemal, kaleme aldığı "Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün" röportajı ile Gazeteciler Cemiyetinin "Özel Başarı Armağanı"na layık görüldü.

Kemal, 1952'de Sultan 2. Abdülhamit'in baştabibi Jak Mandil Efendi'nin torunu Thilda Serrero ile evlendi.

Serrero, eşinin 7 eserini yabancı dillere çevirdi.

"Sarı Sıcak" kitabını 1952'de kaleme alan usta yazar, kitabında yoksulluk, şiddet, dayanışma ve insan ile doğa çatışmasını ele aldı.

Yaşar Kemal, 4 seri halinde yayımladığı "İnce Memed" romanının ilkini 1955'te yazdı. Kırktan fazla dile çevrilen serinin ilk romanı, 1956'da Varlık Roman Armağanı'na, üçüncü romanı ise 1985'te Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.

Edebiyat hayatının yanı sıra siyasi faaliyetlerde de bulunan Yaşar Kemal, 1967'de çıkarmaya başladığı "Ant" adlı derginin eklerinden biri sebebiyle 18 ay hapse mahkum oldu. Daha sonra bu karar, Yargıtay tarafından bozuldu.

Yaşar Kemal, 1974-1975'te Türkiye Yazarlar Sendikasında genel başkanlık görevini üstlendi, 1988'de kurulan PEN Yazarlar Derneğinin ilk başkanı oldu.

Hayatı boyunca çok sayıda ödüle layık görülen Kemal, Nobel'e aday gösterilen ilk Türk yazar oldu. İlki 1973'te olmak üzere birkaç kez Nobel'e aday gösterilen Kemal, verdiği bir röportajda "Ölene kadar da aday olacağım." açıklamasını yapmıştı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Büyük Ödülü'ne 1993'te layık görülen yazar, 2008'de edebiyat dalında "Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü"nün sahibi oldu.

Yaşar Kemal, "Uluslararası Cino del Duca Ödülü", "Legion d'Honneur Nişanı", "Commandeur payesi", "Fransız Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres Nişanı", "Premi Internacional Catalunya", Fransa tarafından verilen "Legion d'Honneur Grand Officier" rütbesi ile Alman Kitapçılar Birliğinin verdiği "Frankfurt Kitap Fuarı Barış Ödülü" başta olmak üzere 20'yi aşkın uluslararası ödül aldı.

Yaşar Kemal, solunum yetmezliği şikayetiyle tedavi gördüğü hastanede, çoklu organ yetersizliği ve kalp ritim bozukluğu sebebiyle 28 Şubat 2015'te 92 yaşında vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Usta yazarın kaleme aldığı bazı roman ve eserleri şöyle:

"Demirciler Çarşısı Cinayeti" (1974), "Yusufçuk Yusuf" (1975), "Yılanı Öldürseler" (1976), "Al Gözüm Seyreyle Salih" (1976), "Kuşlar da Gitti" (1978), "Deniz Küstü" (1978), "Yağmurcuk Kuşu" (1980), "Kale Kapısı" (1985), "Kanın Sesi" (1991), "Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana" (1997), "Karıncanın Su İçtiği" (2002), "Tanyeri Horozları" (2002), "Çıplak Deniz Çıplak Ada / Bir Ada Hikayesi", "Tek Kanatlı Bir Kuş" (2013), çocuk romanı "Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca" (1977), destansı roman "Üç Anadolu Efsanesi" (1967), "Ağrıdağı Efsanesi" (1970), "Binboğalar Efsanesi" (1971), "Çakırcalı Efe" (1972)

Röportaj ve denemeleri arasında ise şu eserler yer alıyor:

"Yanan Ormanlarda Elli Gün", "Çukurova Yana Yana", "Peri Bacaları", "Allah'ın Askerleri", "Röportaj Yazarlığında", "Çocuklar İnsandır", "Ağıtlar", "Taş Çatlasa", "Baldaki Tuz", "Gökyüzü Mavi Kaldı", "Ağacın Çürüğü", "Sarı Defterdekiler", "Ustadır Arı" ve "Zulmün Artsın".

Muhabir: Asya Setinay Karagül