Anadolu'yu şiirleriyle anlatan usta edebiyatçı: Ceyhun Atuf Kansu

İSTANBUL (AA) - Cumhuriyet'in ilk yıllarında ortaya çıkan memleket edebiyatı geleneğinin ilk temsilcilerinden olan Kansu, dönemin Erzurum milletvekili olarak görev yapan Nafi Atuf Bey ile eğitimci Müfdale Hanım'ın çocuğu olarak 7 Aralık 1919'da İstanbul'da dünyaya geldi.

Küçük yaşta annesini kaybeden şair, 2 yaşındayken babasıyla Ankara'ya yerleşti, 1932'de Ankara Necatibey İlkokulu'nu, 1938'de Ankara Gazi Lisesi'nde bitirdi.

O yıllarda şiirle ilgilenmeye başlayan Kansu'nun ilk şiiri lisede arkadaşlarıyla beraber çıkardığı "Filiz" adlı okul dergisinde 15 Ocak 1938'de yayımlandı.

Ceyhun Atuf Kansu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olduktan sonra Ankara Numune Hastanesi'nde çocuk hastalıkları uzmanı olarak çalışmaya başladı.

Şiirlerinde halk dilinden ve söyleyişlerinden yararlanarak özlem, sevinç, acı ve yaşama duygularını ön plana çıkaran Kansu, tıp öğrenimi sırasında doğa, çocuk ve yurt sevgisini işlediği "Bir Çocuk Bahçesinde" ve "Bağbozumu Sofrası" adlı şiir kitaplarını kaleme aldı.

Kansu, çocuk hastalıkları uzmanı olarak çalışırken bir yandan Ankara'da açtığı bir poliklinikte gecekondu mahallesi çocuklarına sağlık hizmeti götürmeye çalıştı.

İlk eserlerini hece vezni ve halk şiiri etkisiyle kaleme alan Kansu, "Garip" akımına yakın bir anlayışı benimsedi. Başarılı şair, Orhan Veli etkisindeki bu dönemin ardından "toplumcu" anlayışla şiirler yazdı.

Ceyhun Atuf Kansu, Turhal Şeker Fabrikası'nda çocuk doktoru olarak görev yaptığı 11 yıllık dönemde, "Yanık Hava", "Haziran Defteri" ve "Yurdumdan" isimli kitapları yayınlandı.

Ünlü şair, Turhal'dan sonra sırasıyla Ankara ve Etimesgut şeker fabrikalarında doktor olarak çalıştı. Kansu, 1959'da Ankara Radyosu'na konuk olarak Kurtuluş Savaşı, Mustafa Kemal Atatürk ve Türk dili üzerine konuşmalar yaptı.

"Bağımsızlık Gülü" adlı eseriyle Yeditepe Şiir Armağanı'nı kazanan Kansu, "Sakarya Meydan Savaşı" kitabıyla da Behçet Kemal Çağlar Ödülü'ne layık görüldü.

Halkevlerinin 27 Mayıs 1960 darbesi sonrası Türk Kültür Derneğine dönüşmesinin ardından Kansu, derneğin genel başkan yardımcısı olarak görev yaptı ve 1969'da Türk Dil Kurumu Yönetim Kurulu Üyeliğine seçildi.

Şiirlerinde Türk tarihi, Anadolu'nun yurt edilmesi, çocuklar, köy, eğitim ve doğa gibi konuları coşkulu dille anlatan usta edebiyatçı, son yıllarında Atatürk'ün Nutuk eserini yorumlama çalışmaları kapsamında başladığı "Söylevi Okurken" adlı eserini tamamlayamadı.

Etimesgut Şeker Fabrikası'nda görev yaparken kalp yetmezliği sonucu 17 Mart 1978'de hayatını kaybeden Ceyhun Atuf Kansu, Ankara'daki Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi.

Yazar, şair ve araştırmacı Sadık Vecihi Timuroğlu, Kansu ile ilgili yaptığı bir açıklamada, Kansu'nun 1951'den sonra, şiirine yeni boyutlar kazandırdığını aktararak, "Bir Kasabadan Resimler eseriyle yeni bir edebi bölge aradığını görüyoruz. Bir kasabayı doğasıyla, insan ilişkileriyle, yaşayışıyla, sorunları ve serüvenleriyle anlatmaya çalışır. İçinde her zaman bir Andersen Masalı yaşatarak yazmıştır şiirlerini." ifadelerini kullanmıştı.

Kansu'nun ailesi tarafından 1986'dan beri her yıl "Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü" veriliyor.

Ceyhun Atuf Kansu'nun kaleme aldığı eserleri arasında "Bir Çocuk Bahçesinde", "Bağbozumu Sofrası", "Çocuklar Gemisi", "Yanık Hava", "Haziran Defteri", "Yurdumdan", "Bağımsızlık Gülü", "Buğday, Kadın, Gül ve Gökyüzü", "Devrimcinin Takvimi", "Ya Bağımsızlık Ya Ölüm", "Köy Öğretmenine Mektuplar", "Tonguç'un Kitapları", "Atatürkçü Olmak", "Atatürk ve Kurtuluş Savaşı", "Balım Kız Dalım Oğul", "Halk Önderi Atatürk", "Cumhuriyet Ağacı", "Sevgi Elması", "Cumhuriyet Bayrağı Altında", "Turhal Dolaylarında Çocuk Bakımı", "Anneler Soruyorlar", "Kasabalar ve Köylerde Çocuk Bakımı", "İyi İnsan Mehmet Ali" ve "Üvey Ana" yer alıyor.

Muhabir: Ömer Mirza Şeker