Bakır 2009'dan bu yana en hızlı yıllık yükselişini kaydetti

İSTANBUL (AA) - Emtia piyasasında geçen yıl kıymetli metallerin yanında baz metallerde de sert yükselişler öne çıkarken bakır, baz metallerdeki yükselişte öncü rol oynadı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine başlaması, reel faizlerin gerilemesi ve dolara olan talebin azalması, bakır fiyatları için destekleyici unsur oldu.

Bakır fiyatı geçen yıl özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın politikalarından ve arza ilişkin endişelerden etkilendi.

Yıla 3,99 dolardan başlayan bakırın libresi, ABD Başkanı Donald Trump'ın temmuz ayında bakır ithalatına yüzde 50 tarife getireceklerini bildirmesinin ardından 5,92 dolarla rekor kırdı.

Trump yönetiminden gelen "bakır ithalatına yönelik gümrük vergisinin rafine bakırdan üretilen bazı ürünlerde uygulanmayacağına" yönelik haber akışıyla bakırın libresi 4,31 dolara kadar düşse de özellikle arza yönelik endişelerle tekrar yükselişe geçerek yılı 5,64 dolardan tamamladı.

Bakırın libresi 2025'te yüzde 41,9 artarak 2009'dan bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Bakır 2009 yılında yüzde 144,8 değer kazanmıştı.

ABD merkezli Freeport McMoran şirketinin Endonezya'daki Grasberg maden ocağında meydana gelen kazanın bakır arzını olumsuz etkilemesi bakır fiyatlarının yükselmesine neden oldu.

Grasberg madeni dünya bakır arzının yaklaşık yüzde 3,2'sini oluşturuyor ve Freeport'un toplam bakır üretiminin yüzde 70'inden fazlasını karşılıyor.

Bakır özellikle Çin'deki güçlü taleple desteklendi. Tarife endişeleri nedeniyle ABD'ye bakır akışının devam etmesiyle artan arz endişeleri de bakır fiyatının artmasına neden oldu.

Bakır, gümüş gibi yeşil enerji tarafında talep gören ürünler arasında yer alıyor. Küresel büyüme beklentilerinin iyileşmesi, yapay zeka yatırımlarının artması bakır fiyatlarını destekliyor.

Küresel çapta altyapı yatırımlarının devam etmesi baz metalleri olumlu etkilerken özellikle bakır talebi öne çıkıyor. ABD’ye devam eden yoğun metal akışı ise diğer bölgelerde arz sıkışması endişesini artırdı.

Elektrikli araç yatırımlarının artması ve küresel elektrik şebekelerinin yenilenmesi, bakır talebinin gücünü korumasını sağlıyor.

Çin ekonomisine ilişkin endişelere karşın ABD, Avrupa ve Hindistan kaynaklı talebin devam etmesi bekleniyor. Bakır, savunma sanayisinde de kullanılıyor.

Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bakırdaki yükselişte 2025'in son çeyreğine girerken yaşanan olaylar, değişen riskler ve öngörülerin oldukça önemli olduğunu belirtti.

Eylül ayı sonuna doğru Endonezya’daki dünyanın en büyük ikinci bakır madeninin kapatılmasının son çeyrekte yaşanan hareketin ilk tetikleyicisi olduğunu ifade eden Çay, bu gelişmenin arz-talep dengesinde 2026’ya dair arz açığı öngörülerini gündeme getirdiğini aktardı.

Çay, ikinci önemli konunun ABD Başkanı Donald Trump’ın Fed’e dair bağımsızlık risklerini artırması ile reel varlıklara ve emtia dünyasına talebin artması olduğunu dile getirdi.

Çay, "ABD doları için Fed bağımsızlığı risklerinin artması ile değerli metallerden endüstriyel metallere emtia piyasasındaki birçok ürüne alım geldi. Dolar endeksinde 2025 yılında yaşanan kayıp nerdeyse yüzde 10 seviyesiydi." dedi.

Bakır fiyatlarının yükselmesini sağlayan üçüncü faktörün global ekonomik büyümeye dair 2026 beklentilerinin olumlu yönde revizyonlar geçirmesi olduğunu dile getiren Çay, Fed'in aralık ayı toplantısında banka üyelerinin 2026 yılına dair ABD reel büyüme beklentisini yukarı revize ettiğini belirtti.

Çay, Çin ekonomisine dair kırılganlıklar devam etse de 2025 yılında büyüme hedeflerinden önemli boyutta bir negatif sapma yaşanmadığına dikkati çekti.

Almanya’nın 2025 yılı içinde açıkladığı savunma sanayisi ve altyapı paketinin Avrupa tarafında büyümeye heyecan kattığını söyleyen Çay, Trump yönetiminin tarife risklerinin de 2025’in ikinci yarısında kayda değer ölçüde azaldığını vurguladı.

Çay, şu değerlendirmede bulundu:

"Global yatırım bankalarının bakır için 2026 yılı beklentileri olumlu taraftan geldi. Bakırın yeşil enerji dönüşümünden savunmaya, sanayi ve yapay zeka veri merkezlerine kadar uzanan yelpazede yapısal olarak birçok yeni temada yer bulması 2025-2030 arası tahminlerde talep tarafını pozitif etkiliyor. 2025'in son çeyreği çok iyi geçtiği için 2026 yılının ilk çeyreğinde belki bir düzeltme hareketi yaşanabilir. Ancak olası bir düzeltme ile karşılaşsak bile 2020 ile başlayan yükseliş trendinin devam edeceği 'arz-talep dengesi' ve 'yapısal dönüşümler' nedenler kapsamında söylenebilir."

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu