Dolar endeksi 2017'den bu yana en hızlı düşüşünü kaydetti

İSTANBUL (AA) - BD dolarının avro, İsviçre frangı, Japon yeni, Kanada doları, İngiliz sterlini ve İsveç kronu karşısındaki değerini ölçmek için kullanılan dolar endeksinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın politikalarının ülke ekonomisinin gücünü kaybedeceğine dair endişeler ve ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz indirim beklentilerinin güçlenmesiyle yıl genelinde düşüş eğilimi görüldü.

Endekste görülen bu gerilemede, Trump'ın, Fed Başkanı Jerome Powell'ı görevden alacağına dair haberler, Fed'in ABD ekonomisindeki büyüme risklerine karşı faiz indirimine gideceğine dair öngörüler ve Çin ile tırmanan gerilimin ekonomik belirsizlikleri artırması etkili oldu.

Analistler, yatırımcıların Trump'ın korumacı politikalarına dolar varlıklarını satarak yanıt verdiğine, bu durumun da dolar endeksinde aşağı yönlü baskıya sebep olduğuna işaret ediyor.

Yıla 108,5 seviyesinden başlayan endeks, eylül ayında 96,2 seviyesine kadar gerileyerek Şubat 2022'den sonraki en düşük seviyeyi test etmişti.

Dolar endeksi, daha sonra Fed'in faiz indirim sürecine ilişkin belirsizlikler ve ABD ekonomisinin endişe edildiği kadar kötü durumda olmamasının etkisiyle kasım ayında 100 seviyesinin üzerini test etti.

Daha sonra 100 seviyesinin altına inen dolar endeksi, 2025 yılını yüzde 9,4 azalışla tamamlayarak 2017 yılından bu yana en hızlı düşüşünü kaydetti. Endeks, geçen yılı 98,3 seviyesinde kapattı.

Dolar endeksi 2017 yılında yüzde 9,9 gerilemişti.

Fed'e ilişkin belirsizliklere karşın Bankanın yıl genelinde 3 faiz indirimine gitmesi ve 2026 yılında faiz indirimlerine devam edeceğine ilişkin beklentiler dolar endeksindeki düşüşte etkili oldu.

Fed'e ilişkin faiz indirim beklentileriyle kıymetli metaller başta olmak üzere emtia piyasasında işlem gören ürünlere talebin arttığı, dolara talebin ise azaldığı görüldü.

"Güvercin" bir politika izleyen ve faizleri düşürmeye istekli yeni bir Fed Başkanı ihtimali de dolar endeksinin 100 seviyesinin altında kalmasına neden oldu.

Öte yandan, geçen ay Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama'nın yendeki aşırı hareketlere karşı müdahaleye hazır olduklarını belirtmesi sonrasında yenin dolara karşı değer kazanması dolar endeksindeki düşüşü hızlandırdı.

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Dr. Kutay Gözgör, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Dolar endeksinin 2017'den bu yana sergilediği en zayıf yıl sonu performansı, küresel likidite rotasındaki değişimin somut bir yansımasıdır. Buradaki temel dinamik, merkez bankaları arasındaki politika uyumunun bozulmasıdır." dedi.

Fed enflasyon kaygılarını geride bırakıp büyümeyi fonlamak adına faiz indirimlerinde gaza basarken, diğer önde gelen merkez bankalarının kendi iç dinamikleri nedeniyle frene basmak durumunda kaldığını belirten Gözgör, "Sermaye doğası gereği her zaman reel getirinin adresine yönelir. Yıllardır doları besleyen faiz avantajı Fed'in tutumuyla erirken, yatırımcı algısı güvenli liman arayışından ziyade getiri sunan alternatiflere kaymış durumda." diye konuştu.

Endeksin iç aritmetiğine bakıldığında, çözülmenin ana kaynağının sepetin ağır toplarındaki hikaye değişimi olduğunu dile getiren Gözgör, şunları ifade etti:

"Endeksin omurgasını (yüzde 57,6) oluşturan avro, Avrupa Merkez Bankasının faiz indirimlerinde Fed kadar agresif olmaması sayesinde dolar üzerindeki baskıyı yapısal hale getirdi. Ancak asıl oyun değiştirici, yaklaşık yüzde 14 ağırlığa sahip Japon yeni cephesinden geldi. Japonya'nın ultra gevşek para politikasını terk etmesi, piyasadaki "ucuz fonlama" dönemini bitirerek yeni edilgen bir paradan, endeksi aşağı çeken aktif bir oyuncuya dönüştürdü. İngiliz sterlini de (yüzde 11,9) adadaki yapışkan hizmet enflasyonu nedeniyle faizlerin yüksek kalacağı beklentisiyle bu bloğa katılınca, dolar endeksi matematiksel olarak bu üç cephedeki sıkılaşmaya direnemedi."

Gözgör, 2025'in kapanışındaki bu tablonun 2026 projeksiyonları açısından belirleyici bir gösterge oluşturduğunu söyledi.

Zayıf dolar temasının kalıcı hale gelmesinin, küresel finansal koşulların gevşemesini ve fonlama maliyetlerinin gerilemesini beraberinde getireceği öngörüsünde bulunan Gözgör, bu atmosferin emtia fiyatlarını desteklerken, gelişmekte olan piyasalar için de yeni bir fırsat penceresi araladığını dile getirdi.

Gözgör, "Piyasalar önümüzdeki çeyrekte, Fed'in faiz adımlarıyla birlikte sepeti oluşturan diğer merkez bankalarının değerli paralarına ve ihracatı zorlayan kur seviyelerine ne kadar tahammül göstereceğini fiyatlayacaktır." dedi.

Societe Generale FX Strateji Başkanı Kit Juckes de dolar endeksindeki düşüşün neredeyse tamamının ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret politikalarının ekonomik etkisine ilişkin piyasa endişeleri ve para politikasının geleceğine dair soruların ortasında 2025 yılının ilk yarısında gerçekleştiğini ifade etti.

ABD'de son açıklanan verilere ilişkin iyimserliğe karşın Fed'in hala faiz indirimlerine devam edeceğine ilişkin beklentilerin olduğunu belirten Juckes, dolar endeksinin 2026'nın ilk birkaç ayında daha da zayıflayabileceğini belirtti.

Juckes, ancak Fed'in piyasanın beklediği kadar gevşek bir politika izleyeceğini öngörebilmenin tek yolunun büyümenin yavaşlaması olduğunu söyledi.

Bu durumun ancak hisse senedi endekslerindeki artışın yarattığı servet etkisinin durması veya tersine dönmesi halinde gerçekleşebileceğini kaydeden Juckes, "Hisse senedi piyasasında bir düzeltme olmazsa, ABD ekonomik faaliyetlerinde büyük bir yavaşlama olması pek olası görünmüyor ve bu nedenle doların 2026 yılında daha güçlü olması muhtemel." değerlendirmesinde bulundu.

Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu