Dünya Cüzzam Günü kapsamında bu yıl hastalığın "toplumsal damgalanma" boyutuna dikkat çekiliyor

ANKARA (AA) - Her yıl ocak ayının son pazar günü olarak belirlenen "Dünya Cüzzam Günü", bu yıl 25 Ocak'a denk geliyor.

Dünya Cüzzam Günü'nün 2026 yılı için seçilen "Cüzzam tedavi edilebilir, asıl zorluk toplumsal damgalanma" teması, cüzzamdan etkilenen insanların yaşadıkları zorluğa dair farkındalığı artırmayı amaçlıyor.

Bu kapsamda toplumsal damgalanmanın, insanların işlerini kaybetmelerine, evlerini terk etmek zorunda kalmalarına ve toplumsal yaşamdan uzaklaşmalarına neden olduğuna dikkat çekiliyor.

Cüzzamın tedavi edilebilir olmasına rağmen çoğu insanın toplumsal damgalanma yüzünden bundan kaçındığı ve bunun da uzun vadeli komplikasyonlara yol açtığı vurgulanıyor.

Geçen senenin verileri henüz açıklanmasa da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından cüzzama ilişkin 2024 raporu yayımlandı.

Buna göre, bildirilen cüzzam vakaları 2023'e kıyasla yüzde 5,5 oranında azalarak 172 bin 717 olarak kayıtlara geçti.

Hindistan 100 bin 957 yeni vakayla 2024'te hastalığın en çok görüldüğü ülke olurken, ikinci sırada 22 bin 129 vakayla Brezilya ve üçüncü sırada 14 bin 698 vakayla Endonezya geldi.

DSÖ Küresel Cüzzam Programı yetkililerinden Dr. Vivek Lal, hastalığın dünyadaki son durumuna ve mücadele çabalarına ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Her yıl binlerce kişiyi etkileyen söz konusu hastalığın yanlış bir şekilde "ortadan kaldırılmış" olarak yorumlanmasının siyasi ilginin ve finansmanın azalmasına yol açtığını vurgulayan Lal, "En savunmasız kişiler, yoksulluk içinde aşırı kalabalık koşullarda ve sınırlı sağlık altyapısına sahip bölgelerde yaşayanlar oluyor." dedi.

DSÖ'nün cüzzamla ilişkili hizmetlerin özellikle birinci basamak düzeyinde genel sağlık sistemlerine entegre edilmesini güçlendirmek için ülkelerle birlikte çalıştığına işaret eden Lal, bu sayede sağlık hizmetlerine erişimin artırılması ve toplumsal damgalanmanın azaltılmasının hedeflendiğini söyledi.

Lal, bu kapsamda semptomların ortaya çıkması ile teşhis arasındaki gecikmeyi azaltmak için toplumsal farkındalık kampanyalarının yürütüldüğünü belirterek, "Dünya Cüzzam Günü gibi fırsatlar sosyal farkındalığı artırmak için değerlendirilmektedir." dedi.

"Damgalanma ve ayrımcılıkla mücadelenin" hastalığın ortadan kaldırılmasında temel bir unsur olduğunun altını çizen Lal, "Cüzzam hem tıbbi hem de sosyal bir hastalıktır." ifadesini kullandı.

Lal, hastalığa ilişkin tıbbi müdahalelerin yanında sosyal boyutun da ele alınmasının büyük önem taşıdığına dikkati çekerek, "Damgalanma ve ayrımcılık, sağlık hizmetine başvurma ve tedavi açısından önemli engeller olmaya devam ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Cüzzamdan etkilenen kişilerin sosyal haklara ve rehabilitasyon hizmetlerine erişiminin önemine vurgu yapan Lal, DSÖ'nün ülkeleri ayrımcı yasa, politika ve uygulamaların kaldırılması konusunda teşvik ettiğini kaydetti.

Lal, "Hastalıktan etkilenen kişilerin güçlendirilmesi, cüzzamın sosyal boyutlarıyla mücadele anlamında kritik öneme sahip." ifadesini kullandı.

"Mycobacterium leprae" adlı bakterinin 1873'te Gerhard Armauer Hansen tarafından tespit edilmesiyle "Hansen hastalığı" olarak da isimlendirilen cüzzam, esas olarak cildi, periferik sinirleri, üst solunum yolunun mukozal yüzeylerini ve gözleri etkileyen kronik bulaşıcı hastalık olarak biliniyor.

Bebeklikten yaşlılığa kadar insan yaşamının her evresinde ortaya çıktığı kaydedilen ve dünyada her gün yaklaşık 600 kişinin yakalandığı cüzzam, tedavi edilebildiği gibi erken evrelerdeki tedavi de sakatlığı önleyebiliyor.

Cüzzamın, tedavi edilmeyen vakalarla yakın ve sık temas sırasında burun ile ağızdan çıkan damlacıklar vasıtasıyla yayıldığı ve semptomlarının ise uzun yıllar sonra ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Hastalık, müdahale edilmemesi halinde cilt, sinirler, uzuvlar ve gözlerde ilerleyici ve kalıcı hasara neden olabiliyor.

Kuluçka süresi yaklaşık 5 yıl olan hastalığa çoklu ilaç tedavisiyle (MDT) müdahale ediliyor.

Dünya Cüzzam Günü, her yıl ocak ayının son pazar gününe denk geliyor.

Gün, Fransız hayırsever Raoul Follereau tarafından 1954'te ortaya atılarak birçok kişinin neslinin tükendiğine inandığı cüzzam hakkında farkındalık yaratmayı ve insanlara kolayca tedavi edilebilen bu eski hastalığı öğretmeyi amaçlıyor.

Cüzzamın en yoğun görüldüğü ülke Hindistan'da Dünya Cüzzam Günü, Mahatma Gandhi'nin ölüm yıl dönümü 30 Ocak'ta düzenleniyor.

Muhabir: Ayşe İrem Çakır