Dünyayı kadrajına sığdıran foto muhabiri Ara Güler'in vefatının üzerinden 7 yıl geçti

ISTANBUL (AA) - Asıl adı "Mıgırdiç Ara Derderyan" olan usta fotoğrafçı, 16 Ağustos 1928'de İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde dünyaya geldi.

İsmini "Yakışıklı Ara" olarak bilinen Ararat Kralı Ara Geghetsik'ten, göbek adını ise dedesi Mıgırdiç'ten alan sanatçı, Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle "Güler" soyadını aldı.

Çocukluk yıllarını Beyoğlu'nda geçiren, ilk eğitimini evde bakıcıların ve dadıların gözetiminde alan Güler, Mıhitaryan Manastır Mektebi (Pangaltı Lisesi), Galatasaray Lisesi ve Getronagan Ermeni Lisesi'nde eğitim gördü.

Küçük yaşlardan itibaren sinemadan etkilenen Ara Güler'e babası lise dönemlerinde bir fotoğraf makinesi alarak onu bu alanda çalışmaya teşvik etti. Güler, liseden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi bünyesinde açılan Türkiye'nin alanındaki ilk kurumu Gazetecilik Enstitüsü'ne kaydını yaptırdı.

Üniversite döneminde aynı zamanda çalışmayı da sürdüren Güler, Jamanak başta olmak üzere birçok Ermeni gazetesinde çalıştı. Gerçek anlamda muhabirlik deneyimini ise 1950'de dönemin önde gelen gazetelerinden Yeni İstanbul'da yaşadı.

Ara Güler, askerlik görevini yaptıktan sonra Hürriyet gazetesinde bir süre muhabir olarak çalıştı. Daha sonra yayın hayatına yeni başlayan Hayat dergisine geçen Güler, kısa süre sonra derginin fotoğraf şefliği görevini üstlendi.

O yıllarda Amerikan Medya Fotoğrafçıları Derneğine tek Türk üye olarak kabul edilen Güler, bu sırada İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinden mezun oldu.

Dünyaca ünlü ressam Picasso'nun fotoğraflarını çekti

Güler, 1958'de "Time-Life", "Paris-Match" ve "Der Stern" dergilerinin yakın doğu foto muhabirliği görevini üstlendi. 1953'te Henri Cartier Bresson ile tanışarak Paris Magnum Ajansı'na dahil oldu.

İngiltere'de yayımlanan "Photography Annual Antolojisi" usta fotoğrafçıyı, "dünyanın en iyi 7 fotoğrafçısı"ndan biri olarak tanımladı.

Ara Güler, 1962'de Almanya'da çok az fotoğrafçıya verilen "Master of Leica" unvanını kazandı ve İsviçre'de çıkan Kamera dergisi kendisine özel bir sayı ayırdı.

Usta foto muhabirinin 1960 ihtilali ve 1964'de yapılan Kıbrıs Harekatı nedeniyle çektiği fotoğraflar üyesi olduğu uluslararası dergi ve ajanslar aracılığı ile bütün dünyaya servis edildi.

Fotoğraf dünyasının çok önemli yayınlarında fotoğrafları kullanılan ve kendisinden bahsedilen Güler, aynı zamanda dünyanın çeşitli ülkelerinde sergiler açtı.

Dünyayı gezerek foto röportajlar yapan ve bunları Magnum Ajansı ile dünyaya duyuran Ara Güler, Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Kemal Tahir, Orhan Kemal, İsmet İnönü, Winston Churchill, İndira Gandi, John Berger, Bertrand Russell, Bill Brandt, Alfred Hitchcock, Ansel Adams, Imogen Cunningham, Salvador Dali ve Picasso gibi birçok ünlü kişi ile röportajlar yaptı ve fotoğraflarını çekti.

Fotoğraflarının bir kısmı kitap haline getirildi

Güler, 1979'da Türkiye Gazeteciler Cemiyetince verilen foto muhabirliği dalındaki birincilik ödülünü aldı. Bir yıl sonra fotoğraflarının bir kısmı Karacan Yayıncılık tarafından kitap haline getirildi.

Prof. Dr. Apdullah Kuran'ın yazdığı ve Hürriyet Vakfı tarafından 1986'da çıkarılan "Mimar Sinan" kitabını fotoğrafladı. Söz konusu kitap 1987'de İngilizce olarak yayınlandı.

Yıllarca üstünde çalıştığı Mimar Sinan yapıtlarının fotoğrafları İngiltere, ABD ve Singapur'da "Turkish Style" başlığıyla Fransa'da ise "Demeures Ottomanes de Turquie" adıyla yayınlandı.

Fotoğrafları ile bir ekol olmayı başaran Ara Güler, 1991'de Dışişleri Bakanlığı için Halikarnas Balıkçısı'nın (Cevat Şakir Kabaağaçlı) "The Sixth Continent" adlı kitabını fotoğrafladı.

Tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti

İstanbul'un Şişli ilçesinde özel bir hastanede kalp ve böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gören Güler'in 17 Ekim 2018'de iki kez kalbi durdu, ancak doktorların müdahalesiyle yeniden çalıştırıldı.

Yoğun bakımda tedavisi devam eden Güler'in aynı gün bir kez daha kalbi durdu ve yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılmayarak hayatını kaybetti.

Güler'in vefatının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve dönemin Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda siyasetçi, akademisyen, gazeteci ve iş insanı taziye mesajı yayımladı.

Ara Güler için 20 Ekim 2018'de Galatasaray Meydanı'nda anma töreni düzenlendi. Ardından cenazesi, Beyoğlu Üç Horan Ermeni Kilisesi'ne getirildi ve burada yapılan dini törenin ardından Şişli Ermeni Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Eserleri, yurt içi ve yurt dışında birçok koleksiyon ve müzede sergileniyor

Ara Güler'in fotoğrafları Paris Ulusal Kitaplık'ta, ABD Rochester'da George Eastman Müzesi'nde, Nebraska Üniversitesi Sheldon Koleksiyonu'nda bulunuyor. Güler'in fotoğrafları Köln Mueseum Ludwing'de Das Imaginare Photo Museum'da sergileniyor.

Fotoğraf sanatına unutulmaz kareler kazandıran ve arşivinde 2 milyonu aşkın fotoğraf bulunan Ara Güler'in ödülleri arasında Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü de yer alıyor.

Ara Güler'in, 1964'ten 2018'e kadar Almanya, İtalya, Fransa, ABD ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu çeşitli ülkelerde 100'ü aşkın karma ve kişisel sergisi açıldı.

İstanbul'un ruhunu objektifine yansıtan Güler'in 90'ıncı yaş günü olan 16 Ağustos 2018'de Şişli Bomontiada'da Ara Güler Müzesi hizmete girdi. Güler'in çok yönlü sanatçı kimliğinin, ilham veren yaşamının ve arşivinin geniş kitlelerle buluşturulması amaçlanan müze, 2022'de Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Müze statüsüne geçti.

Muhabir: Hamdi Dindirek