"Genesis" projesiyle İstanbul'da olan fotoğraf sanatçısı Sebastiao Salgado, AA'ya konuştu

İSTANBUL (AA) - Fotoğraf sanatçısı ve aktivist Salgado, İstanbul Kültür Yolu Festivali kapsamında sanatseverlerle buluşan "Genesis" projesini, fotoğrafçılık anlayışını ve fotoğrafın geleceğini AA muhabirine anlattı.

Salgado, İstanbul'da sergi yapmaktan duyduğu memnuniyeti ifade ederek, "İstanbul'da olmaktan çok mutluyum. İstanbul'da çok yürüdüm. Çok iyi arkadaşım Ara Güler'in desteğiyle birkaç yıl önce yaklaşık 2 ay burada yaşadım ve bu şehri fotoğrafladım." dedi.

Dünyadaki 9 büyük şehri fotoğrafladığı "Exodus" adlı projesinde İstanbul'u da kadrajına aldığını belirten Salgado, "Benim için İstanbul'a geri dönmek büyük bir zevk. 'Genesis' sergisini bu zamana kadar 4 milyondan fazla kişi gördü. Bugün gezegeni korumak için bir arayış içindeyiz. Çünkü onu çok hızlı bir şekilde yok ediyoruz." diye konuştu.

Salgado, "Genesis" projesiyle gezegenin henüz bozulmamış kısımlarını gösterdiğini ve Türk halkının bunları görmesini önemsediğini söyledi.

"Birkaç yıl önce buraya İstanbul'a geldim ama şimdi başka bir İstanbul var"

Dünyada sanayileşme, kentleşme ve insan nüfusunun artması nedeniyle, gezegenin çok hızlı bir şekilde yok edildiğini aktaran Salgado, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Gezegende karbon emisyonu çok yüksek ve gezegenin sıcaklığının değişmesi büyük felaketlere yol açıyor. Yağmur sistemimizi değiştiriyoruz. Çok büyük miktarda sel ve kuraklık var. Ancak bunların hepsinden daha önemlisi, yaşadığımız biyolojik çeşitliliği çok hızlı bir şekilde kaybediyoruz. Hayatta kalmak bizim için çok karmaşık. Ancak kimse bununla gerçekten ilgilenmiyor. Gelişmiş ülkelerde çok konuşuyoruz ama çok az şey yapıyoruz. Tüketim toplumumuz gezegeni yok ediyor. Birkaç yıl önce buraya İstanbul'a geldim ama şimdi başka bir İstanbul var. Şehirleşme çok daha yüksek. Binalar daha büyük. Modern binaların ve arabaların sayısı artmış. Bu da Türkiye'de kişi başına düşen karbon emisyon miktarının birkaç yıl öncesine göre çok daha fazla olduğu anlamına geliyor. Bu sergi, çevreyi korumak için yapmamız gerekenleri insanlara anlatma fikrinin bir parçasıdır."

Geçmişteki çalışmalarında "İşçiler" ve "Göçler" gibi sosyal konuları ele alan Sebastiao Salgado, bir belgesel fotoğrafçısı olarak yaptığı her şeyin toplumun bir işlevi olduğunu dile getirdi.

Salgado, çektiği fotoğrafların yaşadığı tarihsel anın işleviyle alakalı olduğuna dikkati çekerek, "Birkaç yıl önce tüm sosyal meselelerin içindeydim. Şimdi ise çevrenin derinliklerindeyim." dedi.

"Siyah-beyaz fotoğraf çekmek için bir soyutlamanın içine girmelisiniz"

Sigma, Gamma ve Magnum ajanslarında çalıştığı yıllarda renkli fotoğraflar çektiğini, hatta Ara Güler'le de Magnum'da çalışırken tanıştığını dile getiren usta fotoğrafçı, siyah-beyaz fotoğraf çekmesinin nedenlerini şu şekilde anlattı:

"Ben zengin bir insan değilim. Hayatta kalmak için dergilere iş yapmam, fotoğraf çekmem gerekiyordu. Bunlar renkliydi. Kırmızı gömlekli birini fotoğraflamak zorunda kaldığımda renk benim için çok rahatsız ediciydi. Arkamda maviler, yeşiller vardı. O an fotoğrafımın basılacağını biliyordum. Maviler, kırmızılar, yeşiller resimdeki görsel şok olarak çok önemli olurdu. Ancak siyah-beyaz bir soyutlamadır. Gezegendeki hiçbir şey siyah-beyaz değildir. Siyah-beyaz fotoğraf çekmek için bir soyutlamanın içine girmelisiniz. Her türlü rengi dönüştürürsünüz. Siyah-beyaz bir fotoğrafı oluşturan farklı türde grilerimiz vardır. Siyah-beyaz resimlerde siyah ya da beyaz yoktur, koyu griden açık griye kadar her şey gridir. Siyah-beyaz çalıştığımda, renklerin tüm etkisini ortadan kaldırdığımda, fotoğrafını çektiğim kişiye, onun kişiliğine, onuruna dikkat etmek zorunda kalıyordum. Bu soyutlamanın içine girdiğimde fotoğrafladığım şeyden bir mesaj vermek on kat daha kolaydı. Hayatımda yaptığım son renkli resim 1987'de Moskova'da Sovyet devriminin 70. yıl dönümü anma törenleri vardı. Bu Life dergisinden aldığım son görevdi. Ondan sonra siyah beyaz fotoğraf çekmeye başladım."

"Gezegende henüz neyin bozulmamış olduğunu gösteriyorum"

Fotoğrafçılığın değişmeyeceğinin altını çizen Salgado, akıllı telefonlarla çekilen fotoğrafların iletişim kurmak için çekildiğini ifade etti.

Salgado, fotoğrafı "insanlık tarihi" şeklinde tanımlayarak, "İstanbul'un içine geçtiğinizde, (Beşiktaş'ın simgelerinden Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki ağaçlı yolda) Atatürk'ün modern Türkiye'sinin enstelasyonunu duvarlarda görüyorsunuz. Bu fotoğraflarda Türkiye'nin tarihi var. Fotoğraf, mutluluk tarihinin bir kesitidir. Düğmeye bastığınız an fotoğrafı çekmiş olursunuz. Fotoğraf çekilen anın referansıdır, hafızasıdır." diye konuştu.

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Tophane-i Amire Kültür Sanat Merkezi'nde açılan "Genesis" sergisini İstanbulluların gelip görmesini arzu ettiğini belirten Salgado, "Bu sergide Kuzey Kutbu'ndan Antarktika'ya kadar gezegenin 32 bölgesinde çalışıyorum. Gezegende henüz neyin bozulmamış olduğunu gösteriyorum. Henüz gezegenin yüzde 47'sine sahibiz. Sahip olduğumuz şeyleri korumak için çalışmalıyız. Türümüzün hayatta kalması için buna ihtiyacımız var." değerlendirmesinde bulundu.

Salgado, dünya tarihinin savaşlarla dolu olduğuna da dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Geçen yüzyılda iki tane dünya savaşımız var. İkinci dünya savaşında Almanlar 30 milyondan fazla Rus'u öldürdü. Şimdi Ukrayna'da savaş yaşıyoruz. İsrail'de savaş var ama her zaman savaş var. Tek fark artık savaşların bize çok daha yakın olması. Daha önce Afrika'daydılar, Latin Amerika'daydılar, Asya'daydılar. Vietnam Savaşı'nda çok uzaktaydılar. Şimdi buradalar ve biraz daha fazla konuşuyoruz. Ancak türümüzün tarihi, çok vahşi bir hayvan olduğumuz savaşların tarihidir.

Şu anda Ukrayna'yı F-16 adı verilen yeni savaş uçaklarıyla beslediğimizi görüyorsunuz. Savaş için tamamen F donanımlı bir F-16'nın maliyeti yaklaşık 160 milyon avro. Ukrayna'ya kaç tane F-16 gönderildiğini hayal edebiliyor musunuz? Diğer tarafa baktığınızda MiG 31, F-16'dan çok daha pahalı, çok daha modern bir uçak ve bir servete mal oluyor. Eğer bu uçaklar düşürülmezse ve bombalandıklarında 160 milyon avro kaybederseniz, bundan çok daha fazlasını yok ediyorlar. Görüyorsunuz, kaynaklarımız var. Tek sorun bunu kötü bir şekilde kullanmamız, şiddet içeren bir şekilde kullanmamız. Biz şiddet yanlısı bir türüz. Tarihimiz şiddetimizin tarihidir."

"Genesis" sergisi

Usta sanatçı, kariyerinin en uzun soluklu projelerinden "Genesis" sergisiyle İstanbullu sanatseverlerle buluşuyor.

MSGSÜ Tophane-i Amire Kültür Sanat Merkezi'ndeki sergi, Salgado'nun iklim krizi ve yok olan coğrafyalara odaklandığı 245 siyah beyaz fotoğraftan oluşuyor.

Dünyanın güzelliklerini çarpıcı fotoğraflarla gözler önüne seren sergi, ziyaretçileri doğanın korunmasının önemini düşünmeye ve gezegenin kırılganlığını anlamaya davet ediyor.

Sergi, aralık sonuna kadar üç ay boyunca görülebilecek.

Muhabir: Fatih Türkyılmaz