İMKB'nin ilk başkanı, Cağaloğlu'ndan İstinye'ye uzanan finans köprüsünü anlattı

ANKARA (AA) - İşlemlerine bundan 40 yıl önce 3 Ocak 1986'da başlayan İMKB'nin ilk ve kurucu Başkanı Muharrem Karslı, bu süreçte gözlerin odaklandığı isimlerden biriydi. Borsa İstanbul'un Cağaloğlu'ndan İstinye'ye finans köprüsü olma serüveninde Karslı'nın kararları ve yaşadıkları tarihi köşe taşlarını oluşturdu.

Karslı, AA muhabirine, o günleri anlatırken renkli anekdotlar da paylaştı.

İMKB'nin kuruluş süreci öncesinde Türkiye İş Bankasında Menkul Kıymetler Merkezinin kuruluşunda görev aldığını ve bu süreç için Avrupa'nın birçok ülkesinde incelemelerde bulunduğunu belirten Karslı, merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın Başbakanlık görevi döneminde borsanın kurulması için Kaya Erdem'i görevlendirdiğini ve kendisinin de genel müdürü tarafından bu vazife için önerildiğini söyledi.

Karslı, başkanlık sürecine uzanan günleri şöyle anlattı:

"Bizim genel müdür beni telefonla çağırdı, 'Acele atla, Ankara'ya gel' dedi. Atladım gittim ama biraz da hissediyorum neler olduğunu. 'Bana gelme, doğru Kaya Bey'e git' dedi. Başbakanlığa gittim. Kaya Bey ile görüştüm ve bana teklifi yaptı. 'Hayhay memnun olurum' dedim ama benim de Türkiye İş Bankasında geleceğimle ilgili bazı projelerim var. Ben daha o zaman bir seksiyon müdürüyüm ama genel müdür yardımcısı olmak gibi şeyler var en azından kafamda. 'Biraz düşünmeme izin verir misiniz?' dedim, 'Tamam bir hafta düşün.' dedi. O bir hafta düşünme iznini aldım, doğru İstanbul'a geldim. Ertesi sabah yine iş başına gittim, telefonlar çalmaya başladı. 'Hayırlı olsun, tebrik ederiz, Borsa Başkanlığı yapacakmışsın.' dediler. O sabah çıkan Resmi Gazete'de yayımlanmış bu, benim haberim yok, herkesin haberi var."

Karslı, İMKB'nin kuruluş sürecine sıfırdan başladıklarını dile getirerek, gazetelere ilanların verildiğini, bankaların, aracı kurumların ve bankerlerin kuruma üye olmaya başladığını söyledi.

İlk bina olarak Cağaloğlu'ndaki Ziraat Bankası şubesinin üst katının kullanıldığı bilgisini veren Karslı, borsanın 20-21 üyeyle kurulduğunu bildirdi.

Karslı, kuruluş süreci sonrası kullanılacak sistem için Uzak Doğu ülkelerini gezdiğini ve daha sonra Sermaye Piyasası Kurulunun da önerisiyle Güney Kore sisteminin kullanılmasının kararlaştırıldığını ifade etti.

Karaköy'deki binaya taşınmanın ardından yeni bir sisteme geçildiğine işaret eden Karslı, yabancıların yatırım yapmaya da kendi dönemlerinde başladığını ve 5'inci yılın sonunda yabancı yatırımların arttığını söyledi.

Karslı, göreve başladıkları günlerde bugünün borsasını öngörmenin mümkün olmadığına dikkati çekerek, o dönemde özellikle Avrupa borsalarına yönelik araştırmalar yaptıklarını kaydetti.

İMKB'nin başkanlığına atandığı dönemde yeni bir ekip oluşturduklarını vurgulayan Karslı, "İş Bankası Menkul Kıymetler Merkezi'nde bir ekibim vardı. O ekip 9 senelik bir ekip. O ekibin yarısını aldım. Ekibimiz borsanın gelişmesine çok büyük katkıda bulundu." dedi.

Karslı, borsanın kurulduğu dönem yaklaşık 20 şirketle faaliyetlerine başladığını, kendisinin görevini bıraktığı dönemde sayının 50'lere kadar çıktığını belirterek, şöyle devam etti:

"Kuruluş aşamasında yabancılarla görüşmelerimiz oldu. Yabancılar, 'Türkiye nasıl bir yer, Türkiye'de borsa olur mu?' diye çok fazla kişi gönderdiler. Bizim borsamızı incelettiler. Ben de diğer ülkelerin borsalarını dolaştım. Mesela Belçika borsası bizimkinden çok daha ufak bir borsaydı. Oranın nüfusu da bize göre daha az. Fakat tabii Almanya, Fransa ve Londra borsası da bizim borsayı küçük görmekte haklıydı. Biz bu küçüklüğü telafi ettik ve çok hızlı şekilde büyüdük."

Borsa İstanbul'un halihazırda kullandığı binaya taşınma süreci ve açılışına ilişkin bilgi veren Karslı, borsanın elektronik sisteme tamamen Yaman Törüner'in başkanlığı döneminde geçtiğini, kendi döneminde de elektronik sisteme geçişin ilk çalışmalarının başladığını anlattı.

Karslı, İMKB'nin kuruluşu ve ilk dönemlerinde toplum tarafından çok fazla bilinmediğini belirterek, şöyle konuştu:

"Aslında İstanbul'da bir eski borsa vardı, çok fazla çalışmayan ve iş yapmayan. Yalnızca ölüm durumunda hisse senedi bırakan olursa veraset için çok fazla gelinen yerdi. Ondan başka da pek iş yapmazdı. Burada bankerler vardı 40-50 tane. Onlar Türkiye'de borsadan önce bir sermaye piyasasını kurdu. Ben borsayı kurarken kurulmuş bir sermaye piyasasına girdim. İş Bankasında kurduğum Menkul Kıymetler Merkezi de SPK için kurulmuş bir kurumdu. Müşterilerimiz vardı yani borsanın da müşterisi hazırdı, hem bankerlerden hem benim daha öncesinde kurduğum yerden."

Karslı, kendilerinden bu sistemi gören bankaların da bünyelerinde benzer yapı oluşturduğunu, daha sonra SPK'nin çıkardığı kararla bankalara menkul kıymet merkezlerini kurum dışına çıkarmalarının zorunlu hale getirildiğini hatırlattı.

İMKB'deki 5 yıllık görevinin ardından kendi şirketini kurduğunu belirten Karslı, 10 sene borsa şirketi olarak çalıştığını, burada ilk 2-3 sene neredeyse hiç para kazanamadıklarını söyledi.

Karslı daha sonra şirketini satarak emekliye ayrılma kararı verdiğini ve yazlığına tatil yapmak için gittiğini belirterek, şunları kaydetti:

"Emekliye ayrılınca Edremit'e yazlığıma gittim oturdum. 'Oh dünya varmış' dememe kalmadı. Ben yazlığımda havuzun kenarında mayoyla oturdum, kitap okuyordum, telefon çaldı. Bugünkü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 'Muharrem abi seni arıyoruz, neredesin Allah aşkına?' dedi. Ben de emekliliğe ayrıldığımı anlattım. 'Parti kuruyoruz, acele İstanbul'a gel.' dedi bana. Hemen kapattık yazlığı, gittik. Partinin kuruluş çalışmaları içinde yer aldık."

Borsa İstanbul'un hala cazip bir yer olduğuna dikkati çeken Karslı, özellikle ilk başlardaki döviz kısıtlamalarının merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal döneminde kaldırılmasıyla yerli yatırımcıların yabancı borsalarda da işlem yapmaya başlayabildiğini sözlerine ekledi.

Muhabir: Serhat Tutak,Mertkan Oruç