İSTANBUL (AA) - İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros tarafından İstanbul'da 2025 ve 2026 yıllarının ocak ayları hava kirliliği oranına ilişkin çalışma yapıldı.
Bu kapsamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) hava kalitesi ölçüm istasyonlarınca kaydedilen havadaki partikül madde (PM10) oranı incelendi.
Buna göre, İstanbul'da ocak ayındaki partikül madde konsantrasyonu ortalaması 24 istasyonda metreküp başına 26,5 mikrogram, Ocak 2025'te ise 41,5 mikrogram ölçüldü. Partiküler madde kaynaklı hava kirliliği, önceki yıla göre yüzde 36 azaldı.
Ocak 2026'da kentte partikül madde hava kirliliğinin en fazla ölçüldüğü istasyon, metreküp başına 46,4 mikrogramla "Kağıthane 1" oldu. Bunu sırasıyla metreküp başına 44 mikrogramla "Tuzla" ve 39,8 mikrogramla "Sancaktepe" istasyonları takip etti.
Aynı dönemde hava kirliliğinin en düşük ölçüldüğü istasyon, metreküp başına 8,4 mikrogramla "Sultangazi 1" istasyonu oldu. Partikül madde kirliliği "Büyükada" istasyonu'nda 11,8 mikrogram, "Sarıyer" istasyonunda 15 mikrogram olarak ölçüldü.
Kentte partikül madde hava kirliliği oranı 21 istasyonda azaldı, 2 istasyonda artış gösterdi, 1 istasyonda ise değişmedi.
Ocak ayında partikül madde hava kirliliği oranının bir önceki yılın aynı dönemine göre en fazla azaldığı istasyon yüzde 83'le "Sultangazi 1" oldu. Bunu sırasıyla yüzde 53'le "Kadıköy" ve yüzde 52'yle "Bağcılar" istasyonları takip etti.
Partikül madde hava kirliliği oranının ocakta bir önceki yılın ayı dönemine göre en fazla arttığı istasyon yüzde 35'le "Yenibosna" ve yüzde 25'le "Arnavutköy" olarak kayıtlara geçti.
İstanbul'da bulunan istasyonların hava kirliliği partiküler madde ortalaması şu şekilde:
| İstasyonlar | 2025 ocak µg/m3 | 2026 ocak µg/m3 | Değişim yüzdesi |
|---|---|---|---|
| Yenibosna | 25,6 | 34,6 | 35 |
| Arnavutköy | 22,9 | 28,7 | 25 |
| Beylikdüzü | 29,2 | 29,2 | 0 |
| Çatladıkapı | 33,6 | 28,3 | -16 |
| Sultangazi 2 | 41,7 | 34 | -18 |
| Büyükada | 15,5 | 11,8 | -24 |
| Beşiktaş | 31,8 | 23,9 | -25 |
| Kandilli 1 | 28,4 | 20,1 | -29 |
| Sarıyer | 21,6 | 15 | -31 |
| Üsküdar 1 | 37,9 | 25,9 | -32 |
| Tuzla | 64,7 | 44 | -32 |
| Selimiye | 30,6 | 20,6 | -33 |
| Kartal | 40,9 | 24,8 | -39 |
| Avcılar | 37,5 | 21,8 | -42 |
| Maslak | 35,1 | 20 | -43 |
| Sancaktepe | 70,4 | 39,8 | -44 |
| Aksaray | 65 | 36,2 | -44 |
| Kağıthane 1 | 83,8 | 46,4 | -45 |
| Kumköy | 35,5 | 19,4 | -45 |
| Ümraniye 1 | 41,7 | 21,2 | -49 |
| Esenler | 53,5 | 26,8 | -50 |
| Bağcılar | 48,4 | 23,2 | -52 |
| Kadıköy | 57,6 | 27,3 | -53 |
| Sultangazi 1 | 47,8 | 8,4 | -83 |
Çalışmayı AA muhabirine değerlendiren İTÜ İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, dünyadaki en önemli sorunlardan birinin hava kalitesi olduğunu, solunan havanın insan sağlığı ve geleceğini doğrudan etkilediğini belirtti.
Kaliteli hava solunmadığı takdirde sağlığın olumsuz etkilendiğini vurgulayan Toros, bunun da hastalık maliyetlerini artırdığını ve iş gücü kaybına yol açtığını söyledi.
Toros, son 100-150 yılda fosil yakıt kullanımının ciddi anlamda arttığına dikkati çekerek "Yer altında milyonlarca yıldır birikmiş olan enerji kaynağını yakarak enerji elde ediyoruz ama bu esnada farkına vararak veya varmadan atmosfere bol miktarda kirletici salıyoruz." dedi.
Şehirlerde en önemli kirletici kaynağın motorlu araçlar olduğuna işaret eden Toros, İstanbul'da araç sayısının 6 milyon civarında olduğunu, böylece trafik yoğunluğunun, dur-kalkların arttığını, bunun da hem yanma kaynaklı emisyonları hem de fren balataları ve lastiklerden çıkan partikülleri artırdığını kaydetti.
Hava kalitesi konusunda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Toros, bunun için öncelikle ölçüm yapılması ve verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini ifade etti.
Prof. Dr. Toros, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin İstanbul genelinde 37 noktada sürekli ölçüm yapan hava kalitesi istasyonları bulunduğunu, bu verilere cep telefonu veya bilgisayar üzerinden erişilebildiğini aktardı.
"Hava kalitesindeki iyileşmenin en önemli sebebi meteorolojik faktörler"İstanbul Teknik Üniversitesi olarak her ay hava kalitesini değerlendirdiklerini, geçen yılın ocak ayı, bu yılın ocak ayı ve bir önceki aralık ayını karşılaştırdıklarını anlatan Toros, kalite kontrol sürecinden sonra 37 istasyonun 24'ünde partikül madde verilerinin yüzde 75 ve üzerinde olduğunu tespit ettiklerini kaydederek şu bilgileri paylaştı:
"Geçen yıl ocak ayında İstanbul genelindeki toz değerlerinin ortalaması 41,5 mikrogram. Geçtiğimiz aralık ayında 35,9, bu yıl ocak ayında ise 26,5 mikrogram değerlerine ulaşıldı. Geçen yılın ocak ayına göre bu yılın ocak ayında yüzde 36 iyileşme, aralık ayına göre ise yüzde 26 iyileşme olduğunu görüyoruz."
Geçen yıl ile bu yıl arasında emisyon kaynaklarında belirgin bir değişiklik gözlemlenmediğini dile getiren Toros, okulların her iki dönemde de yarıyıl tatiline girdiğini, sanayi faaliyetlerinin sürdüğünü aktararak "Hava kalitesindeki iyileşmenin en önemli sebebi meteorolojik faktörler. Geçen yıla göre bu yılın ocak ayı daha yağışlı geçti." değerlendirmesini yaptı.
Prof. Dr. Toros, yağmurlu ve rüzgarlı havalarda kirleticilerin dağıldığını ve hava kalitesinin arttığını belirterek hava kalitesinin korunması için bireysel davranış değişikliğinin de önemli olduğunu sözlerini ekledi.
Muhabir: Hikmet Faruk Başer
