Osmanlı'nın Bosna Hersek'teki köklü eğitim kurumu Gazi Hüsrev Bey Medresesi 489 yıldır eğitim veriyor

SARAYBOSNA (AA) - Osmanlı Padişahı II. Bayezid'in torunu Gazi Hüsrev Bey tarafından 8 Ocak 1537'de kurulan medrese, ülkenin en önemli eğitim kurumu olarak öne çıkıyor.

Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki imar faaliyetlerinin en önemli eserleri arasında yer alan, Saraybosna’daki tarihi Başçarşı’da bulunan Gazi Hüsrev Bey Medresesi, tanıklık ettiği savaşlara ve zorlu dönemlere rağmen bugün de ülkenin en prestijli eğitim kurumları arasında gösteriliyor.

Bosna Hersek’te 9 yıllık ilköğretimin ardından yalnızca en başarılı öğrencileri kabul eden Gazi Hüsrev Bey Medresesinde, dini derslerin yanı sıra bilimsel eğitim de veriliyor.

Hırvatistan'ın güneyindeki Dubrovnik kentinden getirilen taş ustaları tarafından inşa edilen medrese ve bünyesindeki Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, turistlerin en çok ziyaret ettiği mekanlar arasında bulunuyor.

Komünist eski Yugoslavya döneminde de eğitime ara vermeden devam eden medrese, 1992-1995 yıllarındaki savaşta kuşatma altında tutulan başkentte faaliyetlerini sürdürerek Bosna Savaşı'nın sembollerinden biri oldu.

Medreseden geçen yıl mezun olan Türk öğrenciler Hamit Erdem Yıldırım ve Ahmet Zahid Yaman, okulda verilen eğitimi AA muhabirine anlattı.

Üniversite eğitimine, Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (IUS) ile İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ortaklığında yürütülen çift diploma programı kapsamında bilgisayar mühendisliği bölümünde devam eden Yıldırım, ortaokulu da Bosna Hersek’te okuduğu için lise eğitimini medresede almanın hayali olduğunu söyledi.

Gazi Hüsrev Bey Medresesinin kendisi için Saraybosna'da bulunan en güzel yer olduğunu aktaran Yıldırım, "İyi ki tercih etmişim, buranın bana çok güzel faydaları oldu, çok güzel anılar yaşadım burada. Çoğunlukla dini eğitim aldım ve bundan gayet memnun oldum. Dini eğitim içinde fıkıh, kıraat, tecvid bu tarzda dersler vardı ve bunlarda gerçekten ustalık seviyesi diyebileceğimiz bir öğretim vardı." dedi.

Yıldırım, dini derslerin yanı sıra fen dersleri de aldıklarını belirterek, bu alanda verilen eğitimden memnun olduğunu ifade etti.

Medresede okumanın kendisi için çok güzel bir deneyim olduğunu dile getiren Yıldırım, "Gerçekten aslında tarihi bir okul olduğu için ve burayı atalarımızın kurduğunu bildiğim için de gurur veriyordu bana. Dışarıda biri bana, 'nerede okuyorsun?' dediğinde, 'Gazi Hüsrev Bey Medresesinde okuyorum' demek, benim için gurur kaynağıydı." ifadelerini kullandı.

Yaman ise üniversite eğitimine IUS'ta ve İTÜ ile yapılan çift diploma programı kapsamında makine mühendisliği bölümünde devam ettiğini, medresenin bu anlamda kendisine çok şey kattığını söyledi.

Medresenin okul konseyinde bulunduğu dönemde çok fazla sosyal etkinlikler gerçekleştirdiklerini belirten Yaman, şöyle konuştu:

"Aldığım eğitim sadece Bosna Hersek'te değil, bütün Balkan coğrafyasında alınabilecek en iyi eğitimlerden biri. Hem sosyal, sözel hem de sayısal ve dini açıdan bu coğrafyada alınabilecek en iyi altyapılardan biri. Medresenin bir de yurt tarafı var. Yurt tarafında da birçok etkinliklerimiz oluyordu ve tarihi açıdan hep bunun farkındaydık."

Farklı milletlerden de öğrencilerin okulda eğitim aldığını dile getiren Yaman, eğitim dili Boşnakçanın yanı sıra İngilizce ve Arapça da öğrendiklerini, farklı dillerde de etkinlikler yaptıklarını aktardı.

Okul gezileri kapsamında Çekya, Avusturya ve Slovenya'yı gördüğünü ve mezuniyet töreninde öğrencilerin Başçarşı'da yürüyüş yaptığını ve ardından Gazi Hüsrev Bey Camisi'nde düzenlenen programda, kurucuları Gazi Hüsrev Bey için dua ettiklerini belirtti.

Bosna Hersek'in önemli devlet ve din adamlarının mezun olduğu okul

Bosna Hersek'te 16. yüzyılın ilk yarısında 20 yıl boyunca Osmanlı'nın sancak beyliğini yapan Gazi Hüsrev Bey, inşa ettirdiği cami, medrese, kütüphane, saat kulesi, çarşı, han ve dükkanlarla o dönemde mütevazı bir kasaba olan Saraybosna'nın şehirleşmesinde en önemli adımları attı.

Gazi Hüsrev Bey Medresesi; İngilizce, Arapça ve Türkçe eğitim verdiği için Boşnak ailelerin öncelikli tercihleri arasında yer alıyor. Gazi Hüsrev Bey Vakfının arşivindeki belgelerde de medresenin Gazi Hüsrev Bey tarafından annesi Selçuk Hatun anısına yaptırıldığı ifadesi bulunuyor.

Çatısının kurşun olması nedeniyle halk arasında "Kurşumliya (Kurşunluca)" olarak da bilinen medrese, ülkenin önde gelen birçok önemli devlet ve din adamının yetiştiği yer olarak biliniyor.

Tarihi medresenin kapısındaki kitabede, "Bu bina bilimi ve Allah sevgisini dualarla arayanlar için yapıldı. Dinin savunucusu Gazi Hüsrev, iyi niyetin kaynağı ve adaletin gururudur." yazısı yer alıyor.

Osmanlı'nın Bosna'daki ilk sancak beyi İshakoğlu İsa Bey, "Saraybosna'nın kurucusu" diye bilinirken, Gazi Hüsrev Bey de Saraybosna'nın şehir ve ticaret merkezi haline gelmesini sağlayan isim olarak tarihi kayıtlarda yer alıyor.

Gazi Hüsrev Bey'in Saraybosna'ya bıraktığı en önemli eserlerden medrese, 489 yıllık geçmişiyle tarihe tanıklık etmeyi sürdürüyor.

Muhabir: İsmail Özdemir