Otomotiv şirketleri geçen yıl borsada düşük viteste ilerledi

İSTANBUL (AA) - AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 2025 yılı, ABD'de Donald Trump'ın 20 Ocak'ta ikinci kez başkanlık koltuğuna oturmasının ardından kullandığı tarife söylemlerinin dünya ticaretini sekteye uğrayabileceğine yönelik endişelerle başladı.

Trump'ın bakır, çelik ve alüminyum gibi endüstriyel açıdan stratejik öneme sahip girdileri hedef alan tarife adımlarının ardından, başta otomotiv olmak üzere birçok sektör için tehlike çanları çalmaya başladı. Devam eden süreçte Trump, 2 Nisan'da ülkelere göre değişkenlik gösteren karşılıklılık esaslı tarifeleri açıkladı. Bu tarihi "Kurtuluş Günü" olarak tanımlayan Trump, temel tarife oranının yüzde 10 olacağını duyurdu.

Trump, ülkelerin uyguladığı tarifeler ve tarife dışı engellere göre değişen gümrük vergisi oranlarını paylaştı. Bu kapsamda, tüm ülkelere getirilen yüzde 10'luk temel gümrük vergisi 5 Nisan'da yürürlüğe girerken, ülkelere özel daha yüksek oranlı ek tarifelerin 9 Nisan'da uygulanması planlandı. Ancak bu ek tarifeler, Çin hariç diğer ülkeler için 90 gün süreyle askıya alındı.

Trump yönetimi bu yıl birçok sektöre yönelik gümrük vergilerini de uygulamaya koydu. Buna göre, ABD'nin tüm ülkelerden yaptığı çelik ve alüminyum ithalatına getirilen yüzde 25'lik gümrük vergisi 12 Mart'ta yürürlüğe girdi. Trump, 4 Haziran'da bu oranı yüzde 50'ye çıkardı.

İthal otomobil, hafif ticari araçlar ve temel otomobil parçalarına getirilen yüzde 25'lik gümrük vergisi de 3 Nisan'da devreye girdi.

Bakır ithalatına 1 Ağustos itibarıyla yüzde 50 gümrük vergisi getirilirken, 1 Ekim itibarıyla ABD'de üretim tesisi inşaatına başlamamış şirketlerin markalı ve patentli ilaçlarına yüzde 100 gümrük tarifesi uygulanması kararı alındı.

Bu süreçten sonra özellikle otomotiv endüstirisinde temel ara mallarından olan çelik ve alüminyum üzerindeki tarife baskıları ve ABD yönetiminin sektörde önde gelen ülkelerden olan Güney Kore'ye yönelik yüzde 25'lik tarife kararı bu alandaki kaygıları artırdı.

Takip eden süreçte yıl sonuna doğru ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Güney Kore'den ithal edilen otomobillere uygulanan gümrük vergisi oranının yüzde 15'e indirileceğini duyurdu.

Öte yandan Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin gerilimlerdeki dalgalı seyir de jeopolitik endişelerin sürmesine neden olurken, bu dönemde küresel gelişmeler yurt içinde de yakından takip edildi. İlgili haber akışı ve şirketlere özgü gelişmelerin yansımaları dikkatle izlendi. Otomotiv endüstrisinin temel ara malları olan çelik, alüminyum ve bakıra yönelik tarifeler, maliyet baskılarını artırarak borsada işlem gören otomotiv şirketlerinin hisselerinde dalgalanmalara neden oldu.

Geçen yıl Borsa İstanbul'da işlem gören 8 otomotiv şirketi arasında 4'ü kazandırırken, geri kalan şirketler yatırımcısını üzdü.

Borsa İstanbul'da geçen yıl Tofaş, yüzde 29,09 ile hisseleri en çok değerlenen otomotiv şirketi oldu. Tofaş, geçen yıl Stellantis Türkiye operasyonlarını resmi olarak devraldı.

Rekabet Kurulunca, Stellantis'in, Tofaş tarafından devralınması işlemine, yatırım ve dağıtım taahhütler kapsamında nisan ayında onay verildi. Böylece Tofaş, Stellantis Türkiye’nin dağıtım ve operasyon haklarını satın alarak Türkiye'de Peugeot, Citroën, Opel ve DS markalarının ithalat ve satış faaliyetlerini üstlendi.

Aynı dönemde hisseleri en fazla yükselen ikinci otomotiv şirketi yüzde 10,15 ile Doğuş Otomotiv oldu. Geçen yıl boyunca Doğuş Otomotiv'in stratejik hedefleri arasında elektrikli araçlara (EV) ağırlık verme, satış ağını güçlendirme ve finansal kaynak çeşitlendirme öne çıktı.

Bu şirketi yüzde 7,13 Ford Otosan takip ederken, Otokar hisseleri de yüzde 0,31'lik artışla pozitif tarafta kaldı.

Geçen yıl hisseleri en çok düşüş gösteren otomotiv şirketi ise yüzde 26,36 ile TürkTraktör olurken, onu yüzde 24,03 ile Karsan, yüzde 15,20 ile Tümosan, yüzde 10,73 ile Anadolu Isuzu izledi.

Halka açık 8 otomotiv şirketi arasında en fazla piyasa değerine sahip şirket olan Ford Otosan, geçen yılı 325 milyar 118 milyon 115 bin lira piyasa değeriyle tamamladı.

Bu dönemde Ford Otosan'ı 123 milyar 500 milyon lira piyasa değeriyle Tofaş, 58 milyar 320 milyon lirayla Otokar, 51 milyar 984,7 milyon lirayla Türk Traktör, 41 milyar 382 milyon lirayla Doğuş Otomotiv, 14 milyar 376,6 milyon lirayla Anadolu Isuzu, 11 milyar 546 milyon lirayla Tümosan, 8 milyar 279,9 milyon lira piyasa değeriyle Karsan Otomotiv takip etti.

Borsada işlem gören 8 otomotiv şirketinin Aralık 2024 ile Aralık 2025 itibarıyla hisse kapanış fiyatı, değişimi ve şirketlerin piyasa değeri şöyle:

Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu