Sanayi ve ticarete ilişkin düzenlemeleri de içeren kanun teklifi, Komisyon'da kabul edildi

TBMM (AA) - Teklifle Anayasa Mahkemesinin iptal kararları doğrultusunda düzenlemeler yapılıyor ve bazı kanunlarda değişikliğe gidiliyor.

Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun'da yapılan değişikliğe göre, Resmi Gazete'de yayımlanan hizmet, muayene, bakım, takip ve kontrol faaliyetlerine ilişkin düzenleyici işlemlere veya ürün dışı zorunlu standartlara aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere, 12 bin 20 liradan 482 bin 204 liraya kadar idari para cezası uygulanacak. Bu düzenleme, 14 Mart 2025'te yürürlüğe girecek.

TÜBİTAK'ın, öğrencilere ve araştırmacılara yönelik desteklerinin sürdürülmesi için düzenlemeye gidiliyor. Buna göre TÜBİTAK, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek amacıyla Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burslar verecek.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'da yapılan değişikliğe göre; Yönetim Kurulu, TÜBİTAK ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler arasında çıkan ihtilafların hukuki anlaşma veya sözleşme değişikliğiyle neticelendirilmesinde karar vermeye devam edecek ancak Kanun'da yer alan tutarlar değişecek. Yönetim Kurulu, tutarı 250 bin liraya kadar olmak üzere, maddi veya hukuki nedenlerle kovuşturulmasında, yüksek mahkeme ve mercilerde incelenmesini istemekte yarar bulunmayan açılacak veya açılmış olan dava, icra ve benzeri takiplerden vazgeçmeye, bir hakkın tanınmasına, menfaatin terkinine, uygun ödemeye karar vermeye yetkili olacak. Bu tutar, her yıl yeniden değerleme oranında ve takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılacak.

TÜBİTAK'a yapılacak her türlü yardım, bağış ve vasiyet, kurum dışına verilecek hizmetler karşılığında alınacak olan paralardan kurumun gelirlerine eklenen kısım, yayım gelirleri ve diğer faaliyet gelirleri, gelir ve kurumlar vergileri ile bu vergiler yerine geçecek diğer vergilerden; kurumun her türlü tesis, bina ve arazisi, bina ve arazi vergilerinden muaf olacak.

Kanun'daki "Bilim Kurulu" ibaresi "Yönetim Kurulu" şeklinde değiştiriliyor. Buna göre, proje teşvik ikramiyesi ödemeleri, bir kişinin aynı anda birden fazla projede yürütücü olarak görevli olması durumunda en fazla 2, araştırmacı ve diğer personel olması durumunda ise en fazla 4 proje için yapılacak ve buna ilişkin esas ve usuller Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek.

Diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olunmaksızın, toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunanlar dışındaki TÜBİTAK personeline ödenecek aylık net ücret, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Yönetim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemelerin 2 katını, kurumda görevlendirilen kişilere yapılacak aylık net ödeme ise toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Yönetim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemeleri geçmemek üzere Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek.

TÜBİTAK'ta görevlendirilecek hakem, izleyici, panelist, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere yapılacak net ödeme tutarları, belirlenen sınırlar dahilinde ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ilgili maddesi hariç olmak üzere, diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olmaksızın Yönetim Kurulunca belirlenecek ve doğrudan ilgililerine ödenecek. Yönetim Kurulu, bu hüküm uyarınca yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye, ücretin bir kısmını performansa bağlamaya yetkili olacak.

Bu düzenlemeler, 5 Haziran 2025'te yürürlüğe girecek.

Ölçüler ve Ayar Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, Kanun'un "İdari cezalar" başlığı altındaki fiiller haricinde, ölçü ve ölçü aletlerinin muayene, tamir ve ayar işlemlerine ilişkin olarak Kanun'a dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere aykırı hareket edenlere, 5 bin liradan 50 bin liraya kadar idari para cezası verilecek. Bu hüküm, yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

Teklifle, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Teşvik ve Muafiyetleri Kanunu'nda, Başkanlığın bütçe gelirlerinde değişiklik yapılıyor. Buna göre Başkanlık bütçesinin gelirleri, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekler, Kamu İktisadi Teşebbüsleri hakkında ilgili mevzuata tabi teşekkül, müessese ve bağlı ortaklıkların yıllık ve kurumlar vergisi matrahına esas karlarının binde 1'i nispetinde ödeyecekleri aidatlar, sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait bankaların kurumlar vergisine matrah olan yıllık karlarının yüzde 2'si nispetinde ödeyecekleri aidatlar, dış kaynaklardan sağlanan krediler, Başkanlığa yapılacak bağış ve yardımlar ile Başkanlığın sahip olduğu mal ve haklardan kaynaklanan sair gelirler ve faaliyet gelirleri olarak hüküm altına alınıyor.

Başkanlığın gelirleri arasında yer alan Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun yıllık safi gelirinin yüzde 2'si nispetinde ödeyeceği aidat ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin yıllık safi gelirinin yüzde 2'si nispetinde ödeyeceği aidatı, Cumhurbaşkanı 2 katına kadar artırabilecek. Bu düzenleme, 4 Haziran 2025'te yürürlüğe girecek.

Başkanlık, işletmelere ve girişimcilere yönelik belirlenen destek politikalarının tasarım süreçlerinde faydalanılmak ve sunulan hizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait Başkanlığın görev alanına giren konular kapsamındaki bilgi ve verileri ilgili mevzuatı çerçevesinde almaya ve analiz etmeye, raporlamaya, gerçek ve tüzel kişilerle paylaşmaya yetkili olacak. Bu hüküm, 9 Ağustos 2024'ten itibaren geçerli olmak üzere düzenlemenin yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

Komisyonda CHP milletvekilleri, teklifteki KOSGEB'e görev alanına giren konular kapsamında girişimcilere ait verileri analiz etme yetkisi veren hükmün, 9 Ağustos 2024'ten itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek olmasını eleştirdi.

KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, açık rıza metni olsa da kişinin sağlık verisini almadıklarını belirterek, "Neyi alıyoruz? SGK prim borcunu yatırdı mı, son 3 yılda ihracatını artırabildi mi, son 3 yıl içerisinde makine parkurunda bir gelişme var mı, bunları istiyoruz. Bilanço incelemesi yapıyoruz. Bu verileri, yeni bir destek programı kurgulayabilmek için alıyoruz. Bunları da herhangi bir kurumla zaten paylaşmıyoruz." açıklamasında bulundu.

İbrahimcioğlu, 2017'de altyapının oluşturulduğunu ve bu tarihten itibaren veri sızıntısı yaşanmadığını bildirerek, Komisyon üyesi milletvekillerine, Başkanlığın bilgi işlem altyapısına ilişkin sunum yapabileceklerini söyledi.

Muhalefet milletvekilleri, Resmi Gazete'de yayımlanan hizmet, muayene, bakım, takip ve kontrol faaliyetlerine ilişkin düzenleyici işlemlere veya ürün dışı zorunlu standartlara aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere, 12 bin 20 liradan 482 bin 204 liraya kadar idari para cezası uygulanmasına ilişkin düzenlemeyi eleştirdi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel Müdürü Mehmet Bozdemir, "Bu konuda cezayı veren kuruluş olarak bir algoritmamız var, modülümüz var. Risk Değerlendirme Kurulu bu çalışmayı yapıyor. Buna fiks bir şekilde; şuna şu, buna bu verilebilir noktasında yaklaşamayız." diye konuştu.

Sayıştayın da bunu zamanında eleştirdiğini anlatan Bozdemir, "Sayıştay bizim algoritmamızı, bu modülümüzü kabul etti. Böyle bir altyapıyı kurduk ve çok geniş kapsamlı bir alan." dedi.

Komisyon Başkanı Mustafa Varank'ın, en düşük ceza ile en yüksek cezanın kime kesildiğine ilişkin sorusunu Bakanlık yetkilileri yanıtladı.

Bir yetkili, 15 Ekim 2024'te alınan idari yaptırım kararı doğrultusunda, bir asansörün periyodik kontrolüne izin vermeyen apartman yöneticisine 9 bin lira para cezası kesildiğini anlattı. Başka bir yetkili ise asansörün periyodik muayenelerini yapan kuruluşlara, bir eksik veya yanlış uygulamada bulunması halinde 300 bin lira para cezası kesildiğini bildirdi.

Mustafa Varank, teklifte yer alan TÜBİTAK'ta görevlendirilecek hakem, izleyici, panelist, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere yapılacak net ödeme tutarlarına ilişkin hükme yönelik "Aziz Sancar Hocamıza desek ki 'Biz, bir yeni kurul kuruyoruz. Şu alanda çalışacak doktora öğrencilerini gel sen seç'. Ya da Daron Acemoğlu'nu, Nobel almış bir hocayı çağırıp 'Hocam, gel şu kurulda sen başkanlık yap ama benim sana uçak bileti alacak param yok, bütçemde bu yok. Kısıtı şu kanuna dayanıyor.' dediğimizde bizim işlerimiz kısıtlanır. Ben buradaki kısıtlamaların tamamının kalkması gerektiğini düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Muhabir: Aynur Ekiz