Türk sinemasının Mahmut Hoca'sı: Münir Özkul

İSTANBUL (AA) - Kalabalık kadrolu Ertem Eğilmez filmlerinin vazgeçilmez isimlerinden olan sanatçı, 15 Ağustos 1925'te İstanbul'da dünyaya geldi. İstanbul Erkek Lisesi'nde eğitim gören Özkul, Bakırköy Ortaokulu'nda 1937'de ilk kez sahneye çıktı. Ardından 1940'ta kurulan Bakırköy Halkevi sahnesinde, "Erkek Güzeli" oyunundaki başarısıyla adını duyurdu.

Münir Özkul, 1948'de Ses Tiyatrosu'nda sahnelenen "Aşk Köprüsü" ile profesyonel olarak oyunculuğa adım attı, daha sonra Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Küçük Sahne'ye geçti.

Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Küçük Sahne'ye geçen Özkul, 1951'de John Steinbeck'in "Fareler ve İnsanlar" ile John Millington Synge'in "Babayiğit", 1954'te George Axelrod'un "Yaz Bekarı", 1955'te John Patrick'in "Çayhane" eserlerinde, "Bana Çiçek Yollama", "Generalin Aşkı", "Yağmurcu" ve "Godot'yu Beklerken" oyunlarında rol aldı.

İstanbul Şehir Tiyatroları ve Ankara Devlet Tiyatrosunun yanı sıra özel tiyatrolarda da görev yapan sanatçı, Sadık Şendil'in "Kanlı Nigar" oyunundaki rolüyle 1968'de İlhan İskender Armağanı'nın sahibi oldu.

Münir Özkul, bir röportajında sanat yaşamında 5 kişinin büyük etkisi olduğunu düşündüğünü belirterek, bu isimlerin Muhsin Ertuğrul, Ferdi Tayfur, Haldun Dormen, Sadık Şendil ve Şakir Eczacıbaşı olduğunu ifade etmişti.

Geleneksel Türk tiyatrosunun son temsilcisi İsmail Hakkı Dümbüllü, Kel Hasan'dan devraldığı 50 yıllık kavuğunu 1968'de Özkul'a teslim etti.

Usta oyuncu, Haldun Taner'in "Sersem Kocanın Kurnaz Karısı" oyunundaki rolüyle "Avni Dilligil", "Ulvi Uraz", "İsmet Küntay" ve "İsmail Dümbüllü" ödüllerinin sahibi oldu.

Sinema filmlerinde 1950'li yıllardan itibaren rol alan sanatçı, oynadığı karakterlerle izleyicinin kalbinde yer edindi.

Özkul, özellikle 1970'li yıllarda, kalabalık kadrolu Ertem Eğilmez filmlerinde önemli rolleri üstlendi, "Hababam Sınıfı" serisindeki Özel Çamlıca Lisesi'nin tatlı sert müdür yardımcısı "Kel Mahmut" ve "Mahmut Hoca" tiplemesiyle hafızalara kazındı.

Yönetmenliğini Sırrı Gültekin'in üstlendiği, 1979'da yayınlanan Tarık Buğra'nın eseri "İbiş'in Rüyası" ile ilk kez televizyon dizisinde rol alan usta oyuncu, dizilerin yaygınlaşmaya başladığı 1990'lı yıllarda, "Uzaylı Zekiye", "Ana Kuzusu", "Şaban ile Şirin" ve "Reyting Hamdi"de yer aldı.

Münir Özkul, "Mavi Boncuk", "Bizim Aile", "Aile Şerefi", "Gülen Gözler", "Neşeli Günler", "Gırgıriye" ve "Görgüsüzler" adlı filmlerde Adile Naşit ile başrolleri paylaştı.

"Sev Kardeşim" filmindeki rolüyle 1972'de Altın Portakal Film Festivali'nde "En İyi Erkek Karakter Oyuncu Ödülü"ne layık görülen usta sanatçı, "Bizim Aile" filminde canlandırdığı "Yaşar Usta" rolüyle de 1977'de Azerbaycan Film Festivali Özel Ödülü'nün sahibi oldu.

Sanatçı, Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali tarafından 2006'da verilen Onur Ödülü'ne değer görüldü, 2014'te 18. Afife Tiyatro Ödülleri'nde Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü'nü, 2015'te ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı.

Hayriye, Ferdi ve Güner adlı 3 çocuğu bulunan sanatçıya, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 1998'de "Devlet Sanatçısı" unvanı verildi.

Modern Türk tiyatrosunun kurucusu sayılan Muhsin Ertuğrul, "İnsan ve Tiyatro Üzerine Gördüklerim" adlı kitabında yer alan bir anısında, Özkul'un 12 yaşındayken sahneye çıktığı Ankara'daki bir tiyatro oyununu Mustafa Kemal Atatürk'ün de izlediğini belirterek, etkili bir oyunculuk sergileyen sanatçıyı Atatürk ile tanıştırdığını, Atatürk'ün Özkul'a "Çocuk, çok büyük bir tiyatrocu olacaksın." dediğini aktarmıştı.

Münir Özkul, 5 Ocak 2018'de İstanbul'da vefat etti. Sanatçının cenazesi, Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde gerçekleştirilen törenin ardından Bakırköy Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.

Muhabir: Hilal Uştuk