Yatırım fonları teknoloji odaklı yeni girişimlere can suyu sağlayacak

ANKARA (AA) - AA muhabirinin "TÜBİTAK 2026 Yılı Performans Programı Tasarısı"ndan derlediği bilgilere göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının öncülüğünde, TÜBİTAK Araştırma Merkezi ve Enstitülerinde Türkiye'nin kritik ihtiyaçlarına en etkin ve kısa sürede cevap verecek faaliyet ve projeler gerçekleştirilirken, geliştirilen teknolojilerin transfer edilmesi için de gerekli adımlar atılıyor.

Kurum, "Bilim, Teknoloji ve Yenilik" hedef ve politikaları doğrultusunda kamu kurumlarınca belirlenen sorunların çözümüne ve ihtiyaçlara yönelik ilan edilen çağrılara üniversiteler, kamu AR-GE birimleri ve özel kuruluşların bilgi birikimi, yetişmiş insan gücü ve alt yapı imkanları kullanılarak sunulan AR-GE nitelikli projelerini destekliyor.

Özel sektöre yönelik destek programlarıyla firmaların bilimsel ve teknolojik bilgiyi ürüne, sürece, yönteme veya sisteme dönüştürme aşamalarında yapacağı, teknoloji ve yenilik odaklı AR-GE iyileştirme faaliyetleri ile üniversite-sanayi işbirliği, kümeleşme, girişimcilik ve ticarileştirme faaliyetlerine ilişkin projelerle erken aşamadaki AR-GE yoğun başlangıç firmalarına destek veren kurum, bu kapsamda Eylül 2025 itibarıyla yaklaşık 2 bin 500 firmanın 3 binin üzerinde projesine toplam 3,7 milyar lira kaynak aktardı.

TÜBİTAK aracılığıyla, dünyanın en yüksek bütçeli kamu AR-GE programı olan Ufuk Avrupa'da bugüne kadar desteklenen 724 projeyle 359 milyon avro fon ülkeye kazandırılırken, bu yıl 11 ülkeyle 13 yeni uluslararası bilim ve teknoloji işbirliği anlaşması ve mutabakat zaptı da imzalandı.

Türkiye'nin sosyoekonomik gelişimini hızlandırmak ve bilim, teknoloji, yenilik alanındaki ilerlemesini sağlamak amacıyla deneysel geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi ve yürütülmesi de planlanıyor. Bu kapsamda AR-GE projelerinden üretilen SCI-E, SSCI, AHCI ve BKCI endekslerince taranan yayın sayısının 268'den, gelecek yıl 291'e, 2027 yılında 328'e ve 2028'de ise 365'e çıkarılması hedefleniyor.

Avrupa Birliği (AB) Çerçeve Programları kapsamında fon almaya hak kazanan projelerde yer alan Türk kuruluş sayısının mevcut 2 bin 467'den, gelecek yıl 2 bin 799'a, 2027 yılında 3 bin 114'e ve 2028'de 3 bin 444'e ulaştırılması amaçlanıyor.

Desteklenen projeler kapsamında tescil ettirilen patent sayısının da 621'den gelecek yıl 652'ye, 2027'de 684'e ve 2028'de ise 734'e yükseltilmesi bekleniyor.

Gelişmiş, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerle diplomasi ve kalkınma temelli geliştirilen, yürütülen işbirliği faaliyetleri kapsamında yapılan proje başvuru sayısının da 2028'e kadar 500'e çıkması öngörülüyor.

Öncül AR-GE laboratuvarının, Türkiye'deki diğer kurum/kuruluşlarla ortak gerçekleştirmekte oldukları projelerin bütçesinin ise 680 milyon liradan 2028'e kadar 1 milyar liraya yükselmesi bekleniyor. Ayrıca burada çalışan araştırmacı sayısının da 240'tan 2028 yılında 370'e ulaşacağı tahmin ediliyor.

Teknoloji tabanlı erken aşama girişimlere yatırım için kurulan fonların toplam taahhüt tutarlarının 10 milyar liradan gelecek yıl 15 milyar liraya, 2027'de 20 milyar liraya ve 2028'de 25 milyar liraya çıkması planlanıyor. Söz konusu fonların yatırım yaptıkları teknoloji tabanlı girişim sayısının da 870'ten 2026 yılında 1180, 2027 yılında 1520 ve 2028 yılında ise 1870'e ulaştırılması amaçlanıyor.

Özel sektörlere yönelik destek programları kapsamında desteklenen sanayi-sanayi işbirlikleri AR-GE ve yenilik proje sayısının da 280'den 2028'de 550'ye ulaştırılması hedefleniyor.

TÜBİTAK merkez ve enstitülerinde ticarileştirilen ürün çeşidi sayısının da 87 seviyesinden 2028 yılında 100'e yükselmesi öngörülüyor.

TÜBİTAK araştırma merkez ve enstitülerince yürütülen ilgili yıl sonundaki proje portföy büyüklüğünün bu yıl 79 milyar lirayı, 2028'de ise 98 milyar lirayı aşacağı tahmin ediliyor.

Muhabir: Zeynep Duyar